الي که  ناگهان زمين به حرکت و جنبش در آيد تا اين که هلاک و تلف شويد.
« أَمْ أَمِنتُم مَّن فِي السَّمَاء أَن يُرْسِلَ عَلَيْكُمْ حَاصِبًا» آيا از کسي که در آسمان است ايمن شده ايد که طوفاني از شن بر شما بفرستد؟! يعني عذابي از آسمان بر شما بفرستد که شما را سنگباران نمايد و از شما انتقام بگيرد. « فَسَتَعْلَمُونَ كَيْفَ نَذِيرِ» پس خواهيد دانست که چگونه آن چه که کتاب ها و پيامبران شما را از آن بيم داده بودن به سراغتان مي آيد! پس گمان مبريد که چون شما از آمدن عذاب از آسمان و زمين ايمن هستيد اين براي شما فايده اي دارد. بنابراين شما سرانجام کارتان را خواهيد دانست، خواه مدتي طولاني بر شما بگذرد يا مدتي کوتاه بر شما سپري شود.
به راستي کساني که پيش از شما بودند همانند شما تکذيب کردند آن گاه خداوند آن ها را هلاک و نابود ساخت. پس بنگريد که خشم و کيفر خدا نسبت به آن ها چگونه بوده است که آن ها را قبل از عذاب آخرت در دنيا عذاب داد. پس بترسيد از اين که گرفتار عذابي شويد که آن ها بدان گرفتار شدند.أَوَلَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ فَوْقَهُمْ صَافَّاتٍ وَيَقْبِضْنَ مَا يُمْسِكُهُنَّ إِلَّا الرَّحْمَنُ إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ بَصِيرٌ آيا پرندگاني  را که  بال  گشوده  يا بال  فراهم  کشيده  بر فراز سرشان  در  پروازند ، نديده  اند ? آنها را جز خداي  رحمان  کسي  در هوا نگاه  نتواند  داشت  اوست  که  به  همه  چيز بيناست.
در اين جا آدمي ملامت و تشويق شده است که به پرنده اي بنگرد که خداوند آن را رام کرده و فضا و هوا را براي او مسّخر گردانيده است، پرنده اي که بال هايش را براي پرواز مي گشايد و براي پائين آمدن مي بندد و در فضا شنا مي کند و هرجا که بخواهد و نياز دارد مي رود.
« مَا يُمْسِكُهُنَّ إِلَّا الرَّحْمَنُ» جز خداي مهربان کسي آن ها را نگاه نمي  دارد و اوست که فضا را براي آن ها رام گردانيده است و پرندگان را به گونه اي خلق کرده که براي پرواز آمادگي دارند. و هرکس به حالت پرنده بنگرد و در آن بيانديشد ، به قدرت و عنايت خداوندراهياب مي شود، و نشانگر اين است که او يگانه و يکتاست و عبادت جز براي او شايسته ي کسي نيست. « إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ بَصِيرٌ» بي گمان او به هر چيزي بينا است. پس اوست که به گونه اي شايسته و طبق حکمت خود به تدبير امور بندگان مي پردازد. قُلْ مَن يَكْلَؤُكُم بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ مِنَ الرَّحْمَنِ بَلْ هُمْ عَن ذِكْرِ رَبِّهِم مُّعْرِضُونَ بگو: «چه کسي شما را درشب و بوز [از عذاب خداوند رحمان] نگاه مي دارد؟» بلکه آنان از ياد پروردگارشان رويگردانند. 
أَمْ لَهُمْ آلِهَةٌ تَمْنَعُهُم مِّن دُونِنَا لَا يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَ أَنفُسِهِمْ وَلَا هُم مِّنَّا يُصْحَبُونَ يا اينکه آنان معبوداني دارند که آنها را در برابر [عذاب] ما حفظ مي کنند؟ [اين معبودان ساختگي] نه مي توانند خود را ياري کنند، و نه آنان ياري داده مي شوند. 
بَلْ مَتَّعْنَا هَؤُلَاء وَآبَاءهُمْ حَتَّى طَالَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُ أَفَلَا يَرَوْنَ أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنقُصُهَا مِنْ أَطْرَافِهَا أَفَهُمُ الْغَالِبُونَ بلکه ما ايشان و پدرانشان را از انواع نعمت ها بهره مند ساختيم تا عمر بر آنان طولاني شد. آيا نمي بينيد که ما آهنگ زمين مي کنيم و از دامنه هايش مي کاهيم، آيا اينان پيروز خواهند شد
خداوند با بيان ناتواني کساني که به جاي او معبوداني را به خدايي گرفته اند، و اينکه آنان به پروردگار مهربانشان نيازمندند، خداوندي که رحمت  او هر فاسق و مومني را در شب و روز فرا گرفته است، مي فرمايد: (قُلْ مَن يَكْلَؤُكُم بِاللَّيْلِ) بگو: «چه کسي درشب، آنگاه که بر رختخوابهايتان خوابيده و حواس و فکرتان در عالم رويا است، (وَالنَّهَارِ) و در روز، آنگاه که بيرون مي رويد و غافل هستيد، شما را (مِنَ الرَّحْمَنِ) از [عذاب] خداوند مهربان محفوظ و مصون مي دارد؟ آيا کسي ديگر غير از او شما را محافظت مي نمايد؟ هرگز، زيرا هيچ محافظ و نگهباني جز او نيست. 
(بَلْ هُمْ عَن ذِكْرِ رَبِّهِم مُّعْرِضُونَ)بلکه آنها از ياد پروردگارشان رويگردانند، بنابران به او شرک ورزيده اند، وگرنه آنها به پروردگارشان روي مي آوردند و اندرزهاي او را مي پذيرفتند و به راه راست هدايت مي شدند و سر عقل مي آمدند، و کارشان سامان مي يافت. 
(أَمْ لَهُمْ آلِهَةٌ تَمْنَعُهُم مِّن دُونِنَا) اگر ما بخواهيم آنان را به عذابي گرفتار سازيم ، آيا از معبودانشان کسي هست که آنها را از عذاب نجات بدهد. (لَا يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَ أَنفُسِهِمْ وَلَا هُم مِّنَّا يُصْحَبُونَ ) اين خدايان ساختگي نه مي توانند خود را ياي کنند و نه بر کارهايشان از سوي ما کمک کرده مي شوند. ووقتي از جانب خدا کمک کرده نشوند پس آنها در کارهايشان خوار و شکست خورده خواهند شد و نمي توانند سودي را جلب کنند يا زياني را دور نمايند. 
و خداوند سببي را که موجب استمرار آنها بر کفر و شرکشان شد ذکر مي کند و مي فرمايد: (بَلْ مَتَّعْنَا هَؤُلَاء وَآبَاءهُمْ حَتَّى طَالَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُ) بلکه ما ايشان و پدرانشان را از انواع نعمت ها بهره مند ساختيم و عمر طولاني بر آنان ارزاني داديم و با اموال دنيا بهره مند شدند و بدان مشغول و سرگرم گشته و به سبب آن از غايت خلقت خويش غافل گرديدند. روزگار زيادي زيستند، پس سنگدل شده و سرکشي آنها فزوني گرفت و کفران و نا سپاسي آنان فراوانتر گرديد. پس اگر به آنان که در چپ و راستشان در روي زمين قرار دارند، بنگرند جز نابود شدگان را نمي يابند، و جز صداي ناله و درد چيزي را نمي شنوند، و جز نسلهايي که پي در پي هلاک شدند نمي يابند، و خواهند ديد که مرگ در هر راهي دامهايش را براي شکار جانداران و اشخاص پهن کرده است. 
بنابراين فرمود (أَفَلَا يَرَوْنَ أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنقُصُهَا مِنْ أَطْرَافِهَا) آيا نمي بينند که ما با نابود کردن اهالي زمين کم کم از آن مي کاهيم تا آنکه خداوند وارث زمين و ساکنان آن شود و او بهترين وارثان است؟ پس اگر اين حالت را ببيند فريب نمي خورند و به کفر خود ادامه نمي دهند. (أَفَهُمُ الْغَالِبُونَ) آيا ايشان غالب و پيروزند؟ و مي توانند از دايرۀ تقدير الهي بيرون روند؟ و توانايي امتناع ورزيدن و نپذيرفتن مرگ را دارند؟ آيا چنين توانايي را دارند که فريب ماندگاري را بخورند؟ يا اينکه وقتي فرستادۀ پروردگارشان براي گرفتن جانشان به نزد آنها بيايد به يقين رسيده و خوار مي شوند، و نمي توانند کوچکترين مخالفتي اظهار نمايند.أَمَّنْ هَذَا الَّذِي هُوَ جُندٌ لَّكُمْ يَنصُرُكُم مِّن دُونِ الرَّحْمَنِ إِنِ الْكَافِرُونَ إِلَّا فِي غُرُورٍ آيا آن  نگهباني  که  شما را ياري  مي  کند ، غير از خدا کيست  ? کافران  در  فريبي  بيش  نيستند.
أَمَّنْ هَذَا الَّذِي يَرْزُقُكُمْ إِنْ أَمْسَكَ رِزْقَهُ بَل لَّجُّوا فِي عُتُوٍّ وَنُفُورٍ آيا کيست  آن  که  به  شما روزي  دهد اگر او روزي  خوي