ر از او سزاوار چيزي از عبادت نيست، همان طور که هيچ کسي مستحق ربوبيت نمي باشد. در نتيجه با انشيدن در اين آيات دل ها از معرفت خدا و محبت او و توسل به او و اميد داشتن به وي سرشار مي گردد. و خداوند خلق را به خاطر اين دو  امر معرفت و عبادت خدا آفريده و  اين همان هدفي است که خداوند تحقق آن را از بندگانش خواسته  است.
اين دو چيز انسان را به خوبي و موفقيت و صلاح و سعادت دنيوي و اخروي مي رساند. و اينها بهترين بخشش هاي خداوند بزرگوار به بندگانش مي باشد . و هرکس  اين دو چيز را از دست بدهد هر خيري را از دست داده و هر شري او را فرا گرفته است. پس، از خداوند متعال مي خواهيم که دل هاي ما را سرشار از محبت و معرفت خويش نمايد و حرکت هاي باطني و ظاهري ما را خالص براي خود و تابع فرمان خويش بگرداند که هيچ خواسته اي بر او بزرگ جلوه نمي کند و دادن هيچ چيزي برايش ناممکن نيست . پس فرموده خداوند که مي فرمايد:« اللَّهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ» يعني خداوند به خاطر شما شب را تاريک قرار داده تا در آن بياراميد و از حرکت باز  ايستيد، حرکاتي که اگر ادامه داشته باشد به شما زيان مي رساند، بنابراين با آمدن شب به رختخواب هايشان مي رويد و خداوند خواب را بر شما مي افکند که به وسيله آن قلب و بدن استراحت مي کنند. خواب از نيازهاي ضروري انسان است و بدون آن نمي توان به زندگي ادامه داد. نيز در شب هر دوستي در کنار دوستش آرام مي گيرد و فکر و حواس جمع مي شود و مشغوليت ها فروکش مي کند. « وَالنَّهَارَ مُبْصِرًا» و خداوند روز را به وسيله خورشيد که همواره در آسمان نورافشاني مي کند روشن گردانده است. 
پس در روز از رختخواب هايتان بلند مي شويد و به کارهاي ديني و دنيوي خود مشغول مي شويد. يکي به ذکر و تلاوت و ديگري به نماز مي پردازد و آن يکي به دنبال دانش و درس مي رود و يکي به خريد و فروش مي پردازد. يکي به بنّايي و يکي به آهنگري و ديگر صنعت ها مشغول مي گردد. يکي به سفر در دريا و يا خشکي مي پردازد و ديگري به کشاورزي مي پردازد و يا به حيواناتش رسيدگي مي نمايد. « إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ» بي گمان خداوند نسبت به مردم فضل و لطف دارد ولي بيشتر مردمان نمي دانند. يعني خداوند داراي فضل و لطف بزرگي بر مردم است که اين نعمت ها را به آنان بخشيده و رنج ها را از آنان دور نموده است و اين ايجاب مي نمايد تا شکر او را کاملا به جاي آورند و ذکر او را انجام دهند.
« وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ» ولي بيشتر مردم به علّت ظلم و جهالت و ناداني شان سپاس نمي گزارند. « وَقَليلُ مِّن عِبَادِِي َ الشَّکُورُ» و بندگان شگرگزارم اندک هستند؛ آنهايي که به نعمت هاي پروردگارشان اقرار مي کنند و در برابر نعمت هاي پروردگارشان اقرار مي کنند و در برابر خداوند فروتني مي نمايند و او را دوست مي دارند  و از نعمت هاي خداوند در راستاي اطاعت و خشنودي پروردگارشان استفاده مي نمايند. « ذَلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ» خدايي که آن کارها را کرده پروردگار شما و آفريدگار همه هستي است. يعني در الوّهيت و ربوبّيت يگانه است، زيرا اين نعمت ها را او به تنهايي بخشيده و اين ناشي از ربوبيت اوست. و الوهيت او ايجاب مي کند تا شکرش گزارده شود. « خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ» آفريننده همه چيز است. اين تاکيد ربوبّيت اوست .« لَّا إِلَهَ إِلَّا هُوَ» و اين که هيچ معبود به حقي جز او نيست، تاکيد بر اين است که تنها خداوند سزاوار عبادت است، و شريکي ندارد. سپس با صراحت به عبادت خود فرمان داد و فرمود:« فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ» چگونه از عبادت او که شريکي ندارد برگردانده مي شويد بعد از آن که دليل و راه را برايتان روشن کرده است؟! « كَذَلِكَ يُؤْفَكُ الَّذِينَ كَانُوا بِآيَاتِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ» همانگونه که شما اي مشرکان از توحيد و يکتاپرستي باز داشته شديد، به همان انکار نمودند، از آن بازداشته شدند. يعني به سزاي اين که آيات خدا را انکار مي کردند و  بر پيامبرانشان تجاوز مي نمودند از توحيد و اخلاص و يگانه پرستي برگردانده شدند. همان گونه که خداوند متعال فرموده است:« وَإِذَا مَآ أُنزِلَت سُورَةُ نَّظَرَ بَعضُهُم إِلَي بَعضِ هَل يرَکُم مِّن أَحَدِ ثُمَّ أٌنصَرَفُوا صَرَف اللَّهُ قُلُوبَهُم بِأَنَّهُم قَومُ لَّا يفقَهُونَ» و هرگاه سوره اي نازل شود به همديگر نگاه مي کنند و مي گويند:آيا کسي شما را مي بيند؟» . آن گاه بر مي گردند، خداوند دل هايشان را از حق برگردانده است چون آنها قومي هستند که نمي فهمند.
« اللَّهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ قَرَارًا» خداوند آن ذاتي است که زمين را جايگاه شما قرار داد و آن را ساکن و مهّيا گرداند به گونه اي که همه مصالح و منافعتان را تامين مي کند. مي توانيد آن را بکاويد و شخم بزنيد و در آن  نهال ودرخت بکاريد و بر روي آن خانه بسازيد و در آن سفر کنيد و  اقامت ورزيد. « وَالسَّمَاء بِنَاء» و آسمان را سقفي براي زمين که شما در آن هستيد قرار داد. و خداوند در آسمان روشنايي ها و علامت هايي ستارگان را قرار داده که در تاريکي هاي خشکي و دريا به وسيله آن راهياب مي شود. « وَصَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ» و شما را شکل بخشيد، و شکل هايتان را زيبا بيافريد در ميان حيوانات هيچ موجود زنده اي شکل و صورت بهتري از انسان ندارد. همان طورکه خداوند متعال فرموده است:« لَقَد خَلَقنَا الإِنسَنَ  فِي أَحسَنِ تَقوِيمِ» همانا ما انسان را در بهترين شکل آفريديم. اگر مي خواهي زيبايي انسان و کمال حکمت خداوند را در آن ببيني به هر عضوي از اعضاي آن بنگر. آيا به نظر مي آيد که اگر اين عضو در جاي عضو ديگر بود بهتر مي شد؟ و به گرايش هاي قلبي انسان ها به يکديگر بنگر آيا اين امر را در غير انسان ها مشاهده مي کني؟ و به عقل و ايمان و محبت و معرفت آدمي بنگر که خداوند به او اختصاص داده و از بهتري اخلاق ها هستند و با زيباترين صورت ها مناسب و سازگاري دارند. « وَرَزَقَكُم مِّنَ الطَّيِّبَاتِ» و از پاکيزه ها به شما روزي داد. اين شامل هرچيز پاکيزه اي مي باشد از قبيل خوردني و نوشيدني و همسر و لباس، و ديدني ها و شنيدني ها و ديگر چيزهاي پاکيزه اي که خداوند براي بندگانش ميسر و فراهم نموده و اسباب آن را در دسترس آنها قرار داده است. و آنها را از پليدي هايي که به بدن و دل و دينشان زيان مي رساند منع کرده است.« ذَلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ فَتَبَارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ » آن خدايي که به تدبير امورتان پرداخته و اين نعمت ها را به شما بخشيده الله پروردگار شما است. پس بالا و والا است و خير و احسان او فراوان است. و بس خجسته است خداوند متعال که همه جهانيان را با نعمت هايش پرورش داده  است.
« هُوَ الْحَيُّ» اوست زنده که داراي حيات کامل مي باشد و حيات  او مستلزم صفاتي ذاتي است که حيات او جز با آن کامل نمي گردد مانند شنيدن و ديدن و  ت