مدن عذاب در رسيد (نَجَّيْنَا صَالِحًا وَالَّذِينَ آمَنُواْ مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِّنَّا وَمِنْ خِزْيِ يَوْمِئِذٍ ) صالح و کساني را که همراه او ايمان آورده بودند در سايۀ رحمتي از سوي خويش نجات داديم و از خواري و رسوايي آن روز رهانيديم. 
( إِنَّ رَبَّكَ هُوَ الْقَوِيُّ الْعَزِيزُ ) بي گمان پروردگارت نيرومند و چيره است. از جمله نيرومندي و چيرگي اش اين است که ملت هاي سرکش را هلاک نموده و پيامبران و پيروانشان را نجات داده است. (وَأَخَذَ الَّذِينَ ظَلَمُواْ الصَّيْحَةُ ) و صداي شديدي افراد ستمکار را فرا گرفت، و دلهايشان را تکه و پاره کرد، (فَأَصْبَحُواْ فِي دِيَارِهِمْ جَاثِمِينَ ) و در خانه و کاشانۀ خود خشکيدند و بي حرکت بر رخسارشان افتادند. (كَأَن لَّمْ يَغْنَوْاْ فِيهَا ) گويي هرگز در آنجا نبودند، يعني هنگامي که عذاب بر آنها وارد آمده طوري شدند که گويا (هرگز) در آن خانه ها به سر نبرده اند، و ناز و نعمت ها از آنها سلب شد پيش آنها آمد و عذاب هميشگي آنها را فرا گرفت، عذابي که گويا همواره به آن گرفتار بوده اند (أَلاَ إِنَّ ثَمُودَ كَفرُواْ رَبَّهُمْ ) آري، قوم ثمود بعد از اينکه نشانه و معجزه اي پيش آنها آمد که راه را برايشان روشن کرد پروردگارشان را و به او کفر ورزيدند. (أَلاَ بُعْدًا لِّثَمُودَ ) هان! نفرين بر ثمود باد. چقدر بدبخت و ذليل شدند! از عذاب دنيا و رسوايي شان به خدا پناه مي بريم.وَلَقَدْ جَاءتْ رُسُلُنَا إِبْرَاهِيمَ بِالْبُـشْرَى قَالُواْ سَلاَمًا قَالَ سَلاَمٌ فَمَا لَبِثَ أَن جَاء بِعِجْلٍ حَنِيذٍ  و همانا فرستادگان ما همواره با مژدگاني پيش ابراهيم آمدند. سلام گفتند،  ابراهيم جواب سلامشان را داد، آنگاه طولي نکشيد که گوساله اي بريان آورد. 
فَلَمَّا رَأَى أَيْدِيَهُمْ لاَ تَصِلُ إِلَيْهِ نَكِرَهُمْ وَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً قَالُواْ لاَ تَخَفْ إِنَّا أُرْسِلْنَا إِلَى قَوْمِ لُوطٍ هنگامي که ديد دستشان به سوي آن دراز نمي شود اين کار را از آنان ناپسند (و ناشناخته) دانست (و آن را بر خلاف آنچه که از يک مهمان انتظار مي رود دانست) و در دل خود( نسبت به آنان )ترسي يافت، گفتند: «مترس، ما به سوي قوم لوط فرستاده شده ايم».
وَامْرَأَتُهُ قَآئِمَةٌ فَضَحِكَتْ فَبَشَّرْنَاهَا بِإِسْحَقَ وَمِن وَرَاء إِسْحَقَ يَعْقُوبَ و همسرش ايستاده بود و خنديد، آنگاه او را مژده اسحاق و به دنبال وي يعقوب داديم.
(وَلَقَدْ جَاءتْ رُسُلُنَا إِبْرَاهِيمَ بِالْبُـشْرَى ) و فرستادگان و فرشتگان ما با مژدگاني نزد ابراهيم خليل آمدند و او را به تولد فرزندي مژده دادند. هنگامي که خداوند آنها را بر هلاک ساختن قوم لوط فرستاد دستور داد تا از کنار ابراهيم بگذرند و او را به تولد اسحاق مژده بدهند. فرشتگان هنگامي که بر ابراهيم وارد شدند (قَالُواْ سَلاَمًا قَالَ سَلاَمٌ) آنها ابراهيم را سلام کردند و او عليه السلام - جواب سلامشان را داد . 
اين دليلي بر مشروعيت سلام است، و اينکه سلام کردن همواره از آيين ابراهيم عليه السلام بوده است. و اشاره به اين مطلب است که قبل از سخن گفتن بايد سلام کرد و مناسب است که پاسخ سلام بهتر و رساتر از سلام گفته شود. زيرا سلام کردن آنها  در قالب جملۀ فعليه است که بر تجدد دلالت مي نمايد، و پاسخ ان با جملۀ اسميه آمده است که بر ثبوت و استمرار دلالت مي کند، و اين دو، فرق بزرگي دارند، همانطور که در علم بلاغت معروف است. (فَمَا لَبِثَ أَن جَاء بِعِجْلٍ حَنِيذٍ  )وقتي آنها بر ابراهيم وارد شدند شتابان به سوي خانه اش رفت و براي مهمانانش گوساله اي چاق و بريان شده روي سنگ تفتيده حاضر کرد، و پيش آنها گذاشت، و گفت: چرا نمي خوريد؟ (فَلَمَّا رَأَى أَيْدِيَهُمْ لاَ تَصِلُ إِلَيْهِ ) و هنگامي که ديد دستشان به سوي آن ضيافت دراز نمي شود (نَكِرَهُمْ وَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً ) اين کار را از آنان ناپسند و ناشناخته دانست و آن را بر خلاف آنچه که از يک مهمان انتظار مي رود دانست، و در دل خود نسبت به آنان ترسي يافت و احساس کرد که آنان شري براي او آورده اند. و اين قبل از آن بود که جيان کار آنها را بداند، (قَالُواْ لاَ تَخَفْ إِنَّا أُرْسِلْنَا إِلَى قَوْمِ لُوطٍ) گفتند : مترس اما فرستادگان خدا هستيم و خداوند ما را براي هلاک ساختن قوم لوط فرستاده است. (وَامْرَأَتُهُ قَآئِمَةٌ ) و هنگامي که از حال آنها و هدفي که براي انجام آن فرستاده شده بودند يا خير شد با تعجب خنديد. (فَضَحِكَتْ ) و هنگامي که از حال آنها و هدفي که براي انجام آن فرستاده شده بودند با خبر شد با تعجب خنديد.(.فَبَشَّرْنَاهَا بِإِسْحَقَ وَمِن وَرَاء إِسْحَقَ يَعْقُوبَ) آنگاه او را به (تولد) اسحاق و به دنبال وي به (تولد) يعقوب مژده داديم.قَالَتْ يَا وَيْلَتَى أَأَلِدُ وَأَنَاْ عَجُوزٌ وَهَـذَا بَعْلِي شَيْخًا إِنَّ هَـذَا لَشَيْءٌ عَجِيبٌ  گفت: «واي بر من! آيا من که پيرزنم و اين (هم) شوهرم است و پير شده است فرزند به دنيا خواهم آورد؟ اين چيزي شگفت آور است. 
قَالُواْ أَتَعْجَبِينَ مِنْ أَمْرِ اللّهِ رَحْمَتُ اللّهِ وَبَرَكَاتُهُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ إِنَّهُ حَمِيدٌ مَّجِيدٌ گفتند: «آيا از کار خود به شگفت مي آيي؟ رحمت خدا و برکاتش بر شماست از اهل بيت (نبوت و رسالت) ، بي گمان او ستوده و بزرگوار است. 
فَلَمَّا ذَهَبَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ الرَّوْعُ وَجَاءتْهُ الْبُشْرَى يُجَادِلُنَا فِي قَوْمِ لُوطٍ پس هنگامي که ترس از ابراهيم دور شد و مژده بدو رسيد، دربارۀ قوم لوط با فرستادگان ما به مجادله پرداخت. 
إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لَحَلِيمٌ أَوَّاهٌ مُّنِيبٌ همانا باراهيم بسي بردبار، آه کشنده و توبه کار بود. 
يَا إِبْرَاهِيمُ أَعْرِضْ عَنْ هَذَا إِنَّهُ قَدْ جَاء أَمْرُ رَبِّكَ وَإِنَّهُمْ آتِيهِمْ عَذَابٌ غَيْرُ مَرْدُودٍ  اي ابراهيم ! از اين (مجادله) دست بکش چرا که عذاب پروردگارت در رسيده است و به راستي برايشان عذابي بي بازگشت خواهد آمد. 
پس او با تعجب گفت: (يَا وَيْلَتَى أَأَلِدُ وَأَنَاْ عَجُوزٌ وَهَـذَا بَعْلِي شَيْخًا ) واي بر من! آيا در حالي که من پيرزنم و شوهرم نيز پير شده است فرزند به دنيا خواهم آورد؟ چرا که پيري م انع باردار شدن است ( إِنَّ هَـذَا لَشَيْءٌ عَجِيبٌ  ) همانا اين چيزي شگفت آور است! (قَالُواْ أَتَعْجَبِينَ مِنْ أَمْرِ اللّهِ ) گفتند: آيا از کار خدا به شگفت مي آيي؟ کار خداوند جاي تعجب ندارد، زيرا مشيت او در هر چيزي نافذ است . پس هيچ چيزي از قدرت او بعيد نيست، به ويژه آنچه که براي اهل اين خانه ي مبارک تدبير نمايد. 
(رَحْمَتُ اللّهِ وَبَرَكَاتُهُ ) همواره رحمت خدا و برکاتش که خير و احسان فراوان است، (عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ إِنَّهُ حَمِيدٌ ) برشماست اي اهل خانه! بي گمان او هم در صفات و هم در افعال ستوده است؛ چون صفت هاي او صفات کمال اند و کارهايش جملگي احسان و بخشايش و نيکي و حکمت و دادو ا