َنَسْتَدْرِجُهُم مِّنْ حَيْثُ لاَ يَعْلَمُونَ؛ و آنان  را که  آيات  ما را دروغ  انگاشتند ، از راهي  که  خود نمي  دانند  به تدريج  خوارشان  مي  سازيم.
وَأُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ؛ و به  آنها مهلت  دهم  ، که  تدبير من  استوار است.
أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُواْ مَا بِصَاحِبِهِم مِّن جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلاَّ نَذِيرٌ مُّبِينٌ؛ آيا فکر نکرده  اند که  در يارشان  نشاني  از ديوانگي  نيست  و او به   آشکارابيم  دهنده  آنهاست  ?
أَوَلَمْ يَنظُرُواْ فِي مَلَكُوتِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَا خَلَقَ اللّهُ مِن شَيْءٍ وَأَنْ عَسَى أَن يَكُونَ قَدِ اقْتَرَبَ أَجَلُهُمْ فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ ؛ آيا در ملکوت  آسمانها و زمين  و چيزهايي  که  خدا آفريده  است  نمي ، انديشند? و شايد که  مرگشان  نزديک  باشد  و بعد از قرآن  کدام  سخن  را  باور دارند.
مَن يُضْلِلِ اللّهُ فَلاَ هَادِيَ لَهُ وَيَذَرُهُمْ فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ؛ هر کس  را که  خدا گمراه  کند هيچ  راهنمايي  برايش  نيست   و آنان  را وامي گذارد تا همچنان  در سرکشي  خويش  سرگردان  بمانند.
کساني که آيات خدا را که بر صحت آنچه محمد (ص) از هدايت آورده است دلالت مي نمايد، تکذيب مي کنند؛ به گونه اي که آن را رد نموده و قبول نمي نمايند، « سَنَسْتَدْرِجُهُم مِّنْ حَيْثُ لاَ يَعْلَمُونَ» آنان را کم کم و از جايي که نمي دانند به سوي عذاب مي کشانيم، به اين صورت که خداوند روزي هاي فراوان به سوي آنان سرازير مي کند، « وَأُمْلِي لَهُمْ» و به آنان مهلت مي دهيم تا جايي که گمان مي برند آنها دچار عذاب و سزا نخواهند شد، پس برکفر و سرکشي و شر و بدي خود مي افزايند. و به همين سبب عقوبت آنان فزوني مي گيرد، و عذابشان چند برابر مي شود. پس آنان از راهي که نمي دانند به خود زيان مي رسانند. بنابراين فرمود:« إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ» همانا حيله من قوي و مستحکم است.
« أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُواْ مَا بِصَاحِبِهِم مِّن جِنَّةٍ» يعني چرا فکرشان را به کار نمي برند و نمي نگرند که همنشين آنان (ع) که او را مي شناسند، و هيچ چيزي از حالت وي بر آنان پوشيده نيست، ديوانه نمي باشد؟ پس بايد به اخلاق و رهنمود و علايم و صفات  او بنگرند، و به آنچه که مردم را به سوي آن دعوت مي کند بنگرند، و اينکه از کاملترين صفات برخوردار است. و جز کاملترين  اخلاق در او نيست، و عقل و نظرش از عقل و راي همه جهانيان بالاتر است، و او جز به خوبي فرا نمي خواند، و جز از بدي باز نمي دارد.
پس اي خردمندان! آيا چنين فردي ديوانه است؟! يا اين که او پيشواي بزرگ، و نصيحت کننده آشکار، و بخشنده بزرگوار و دلسوز و مهربان است؟! بنابراين،« إِنْ هُوَ إِلاَّ نَذِيرٌ مُّبِينٌ» او تنها بيم دهنده اي آشکار است؛ مردم را به سوي آنچه که آنان را از عذاب نجات مي دهد، و پاداش را براي آنان محقق مي دارد، دعوت مي کند.
« أَوَلَمْ يَنظُرُواْ فِي مَلَكُوتِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ» آيا در ملکوت آسمانها و زمين نمي نگرند؟ پس آنان وقتي که به آن بنگرند دلايلي بر يگانگي پروردگارشان خواهند يافت که بر صفات کمال او دلالت مي نمايند. « وَ» نيز بايد به همه ، « َمَا خَلَقَ اللّهُ مِن شَيْءٍ» آنچه خدا آفريده است بنگرند. زيرا تمامي اجزاي جهان  بزرگترين دليل بر علم خدا و قدرت و حکمت و گستردگي رحمت و احسان و نفوذِ مشيت و خواست او و ديگر صفات عظيمي که بيانگر آن است خداوند در «خلق» و «تدبير» منفرد است، و اين ايجاب مي نمايد که تنها او معبود شايسته و پسنديده باشد، و پاک و منزه و يگانه دانسته شود، و تنها دوستي و محبت او در دلها جاي بگيرد.
« وَأَنْ عَسَى أَن يَكُونَ قَدِ اقْتَرَبَ أَجَلُهُمْ» و بايد به حال خود بنگرند و قبل از اينکه اجلشان نزديک شود و مرگِ ناگهان در حالي که آنها در غفلت به سر مي برند و روي گردان هستند آنها را فرا بگيرد به خويشتن نظري بيافکنند. پس اگر مرگ فرا رسد نمي توانند آنچه را که در گذشته از دست داده  اند جبران نمايند. « فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ» پس اگر به اين کتاب بزرگ ايمان نياورند به چه سخني  ايمان مي آورند؟! آيا به کتاب هاي دروغين گمراه کننده ايمان مي آورند؟ يا به سخن هر دروغ پرداز و افترا کننده اي ؟!
و براي گمراه هيچ راه هدايتي نيست . بنابراين خداوند متعال فرمود:« مَن يُضْلِلِ اللّهُ فَلاَ هَادِيَ لَهُ وَيَذَرُهُمْ فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ» و خدا هرکسرا گمراه سازد هدايت کننده اي ندارد، و آنان را در گمراهي شان سرگشته رها مي کند. يعني در حالت حيران و تردد آنها را به حال خود رها مي کند. پس، از سرکشي شان بيرون نمي آيند، و به حق راه نمي يابند.يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِندَ رَبِّي لاَ يُجَلِّيهَا لِوَقْتِهَا إِلاَّ هُوَ ثَقُلَتْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ لاَ تَأْتِيكُمْ إِلاَّ بَغْتَةً يَسْأَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِندَ اللّهِ وَلَـكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لاَ يَعْلَمُونَ ؛ در باره  قيامت  از تو مي  پرسند که  چه  وقت  فرا مي  رسد  بگو : علم  آن   نزد پروردگار من  است   تنها اوست  که  چون  زمانش  فرا رسد آشکارش  مي   سازد فرا رسيدن  آن  بر آسمانيان  و زمينيان  پوشيده  است  ، جز به  ناگهان   بر شمانيايد  چنان  از تو مي  پرسند که  گويي  تو از آن  آگاهي   بگو : علم   آن  نزدخداست  ولي  بيشتر مردم  نمي  دانند.
قُل لاَّ أَمْلِكُ لِنَفْسِي نَفْعًا وَلاَ ضَرًّا إِلاَّ مَا شَاء اللّهُ وَلَوْ كُنتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ لاَسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِ وَمَا مَسَّنِيَ السُّوءُ إِنْ أَنَاْ إِلاَّ نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ ؛ بگو : من  مالک  سود و زيان  خود نيستم  ، مگر آنچه  خدا بخواهد  و اگر، علم غيب  مي  دانستم  بر خير خود بسي  مي  افزودم  و هيچ  شري  به  من  نمي  رسيد  من کسي  جز بيم  دهنده  و مژده  دهنده  اي  براي  مؤمنان  نيستم.
خداوند متعا ل به پيامبرش محمد (ص) مي فرمايد:« يَسْأَلُونَكَ» تکذيب کنندگان کلّه شق و سرسخت ، تو را« عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا» از قيامت مي پرسند، که چه وقت قيامت مي آيد و مردم را فرا ميگيرد؟ 
« قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِندَ رَبِّي» بگو: تنها پروردگارم به آن آگاه است. يعني اطلاع از آن مختص خداوند تعالي است. « لاَ يُجَلِّيهَا لِوَقْتِهَا إِلاَّ هُوَ» کسي جز خدا آن را در وقت معيني که براي برپايي آن در نظر گرفته شده است، پديدار نمي سازد. « ثَقُلَتْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ» اطلاع از آن بر اهل آسمانها و زمين پوشيده است، و احوالات قيامت بر آنان دشوار است و از آن مي ترسند.
« لاَ تَأْتِيكُمْ إِلاَّ بَغْتَةً» ناگهان از راهي که نمي دانيد و براي آن آمادگي نداريد به سراغتان مي آيد. « يَسْأَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَا» آنها حريص اند تا درباره قيامت از تو بپرسن