ز ارتحال‌ حضرت‌ رسول‌ اكرم‌ (ص) شرف‌ قيادت‌ امت‌ بالاجماع‌، نصيب‌ حضرت‌ ابوبكر صديق‌ (رض)، حضرت‌ عمر فاروق‌ (رض) و حضرت‌ عثمان‌ غني‌ (رض) خواهد شد و امت‌، ديدگانش‌ را فرش‌ راه‌ اين‌ صحابه‌ي‌ كرام‌ خواهد كرد و بي‌پروا از ملامت‌ ملامت‌گري‌، به‌ طور كامل‌ و به‌ نحو احسن‌ بر اين‌ عمل‌ خواهد نمود، احتمال‌ اين‌ خطر وجود داشت‌ كه‌ با سخت‌كوشي‌ در مقاصد عالي‌ دين‌؛ اين‌ امت‌، محبت‌ و اكرام‌ اهل‌ بيت‌ را به‌ فراموشي‌ بسپارد. به‌ همين‌ جهت‌، مناسب‌ بود كه‌ حضرت‌ رسول‌ اكرم‌ (ص) براي‌ آوردن‌ امت‌ خود به‌ جاده‌ي‌ اعتدال‌، آنان‌ را به‌ طرف‌ محبت‌ و اكرام‌ اهل‌ بيت‌ سوق‌ دهد.
3ـ مطلب‌ سوم‌ كه‌ از حديث‌ ثقلين‌ به‌ اثبات‌ مي‌رسد اين‌ است‌ كه‌ «قرآن‌ و سنّت‌» هميشه‌ با هم‌ هستند و هيچ‌گاه‌ از همديگر جدا نمي‌شوند؛ چراكه‌ حضرت‌ رسول‌ اكرم‌ (ص) در اين‌ خطبه‌ فرمود:
«إنَّهُما لَن‌ يتفرَّقا حتَّي‌ يردا علي‌ الحوض‌»؛
اين‌ دو (قرآن‌ و اهل‌ بيت‌) هرگز از همديگر جدا نخواهند شد تا اين‌كه‌ در حوض‌ كوثر نزد من‌ بيايند.
از اين‌ جمله‌، به‌ خوبي‌ معلوم‌ مي‌شود كه‌ اهل‌ حق‌، كساني‌ هستند كه‌ تا واپسين‌ لحظات‌ زندگي‌، به‌ اين‌ هر دو چنگ‌ زنند و در بين‌ آن‌ دو، جدايي‌ نيفكنند ( ).(يعني‌ قرآن‌ را محكم‌ بگيريد و در پرتو سنت‌ به‌ آن‌ عمل‌ كنيد و با اهل‌ بيت‌، با محبت‌ و اكرام‌ رفتار نماييد. جهت‌ تحقيق‌ مفهوم‌ مذكور حديث‌ ثقلين‌ مراجعه‌ كنيد: هدايات‌ الرشيد از حضرت‌ مولانا خليل‌ احمد سهارنپوري.)
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:27.txt">اهل‌ بيت‌ چه‌ كساني‌ هستند؟</a><a class="text" href="w:text:28.txt">«حديث‌ غدير خُم‌» يا «حديث‌ موالات‌»</a><a class="text" href="w:text:29.txt">حديث‌ غدير از دو ديدگاه‌</a><a class="text" href="w:text:30.txt">بينش‌ اهل‌ سنت‌</a><a class="text" href="w:text:31.txt">دلايل‌ اين‌ برداشت‌* اول‌: علم‌ لغت‌ استخراج‌ معني‌ امامت‌ و خلافت‌ را از كلمه‌ي‌ «ولي‌» و «مولي‌»، به‌ اين‌ اطلاق‌ تأييد نمي‌كند.</a><a class="text" href="w:text:32.txt">* دوم‌: معروف‌ترين‌ و رايج‌ترين‌ معناي‌ اصطلاحي‌ «ولي‌» يا «مولي‌» در كلام‌ عرب‌، مُحب‌ّ يا محبوب‌ است‌</a><a class="text" href="w:text:33.txt">* سوّم‌: باب‌ «ولايت‌» كه‌ ضد عداوت‌ و به‌ معني‌ دوستي‌ است‌، يك‌ چيز و باب‌ «ولايت‌» كه‌ به‌ معني‌ امامت‌ است‌ چيزي‌ ديگر است‌</a><a class="text" href="w:text:34.txt">* چهارم‌: قسمت‌ آخر حديث‌ كه‌ آمده‌ «اللّهم‌ وال‌ من‌ والاه‌ُ وعاد من‌ عاداه‌ُ» معني‌ دوستي‌ كه‌ ضد عداوت‌ است‌ را متعيّن‌ مي‌سازد.</a><a class="text" href="w:text:35.txt">* پنجم‌: با در نظر آوردن‌ طريقي‌ ديگر از روايت‌ «حديث‌ موالات‌»، به‌ كار رفتن‌ لفظ‌ «مولي‌» يا «ولي‌» در جمله‌ي‌ «من‌ كنت‌ُ مولاه‌...» قابل‌ توجه‌ است‌</a><a class="text" href="w:text:36.txt">* ششم‌: اگر از همه‌ي‌ اين‌ توضيحات‌ جانبي‌ حديث‌ صرف‌نظر نماييم‌، باز هم‌ استدلال‌ از آن‌ به‌ امامت‌ درست‌ نيست‌</a><a class="text" href="w:text:37.txt">* هفتم‌: از روايات‌ برمي‌آيد كه‌ رسول‌ خدا (ص) قبل‌ از نزول‌ در «غديرخُم‌» جمله‌ي‌ «من‌ كنت‌ُ مولاه‌ فَعَلي‌ٌّ مولاه‌» را تنها به‌ بعضي‌ از كساني‌ كه‌ نزد وي‌ از علي‌(رض) شكايت‌ مي‌كردند هم‌ گفته‌ بودند</a><a class="text" href="w:text:38.txt">* هشتم‌: فرمودند: «من‌ كنت‌ُ مولاه‌ فعلي‌ّ مولاه‌» يا «فعلي‌ّ وليُّه‌ُ». اين‌ سخن‌ آن‌ وقت‌ راست‌ مي‌آيد كه‌</a><a class="text" href="w:text:39.txt">نهم : «حديث‌موالات‌» در اصل‌ تكرار و تأكيد همان‌ سخنان‌ خصوصي‌ در مجمع‌ عام‌ بود، امّا در اينجا با الفاظي‌ ديگر.</a><a class="text" href="w:text:40.txt">دهم : اگر «حديث‌ موالات‌» بيانگر خلافت‌ بلافصل‌ علي‌ (رض) بود، طبق‌ آن‌ تضمين‌ نبوي‌، هيچ‌گاه‌ امت‌ بر خلافت‌ حضرت‌ ابوبكر (رض) جمع‌ نمي‌شد و بلكه‌ به‌ جاي‌ وي‌ حضرت‌ علي‌ (رض) را بر مي‌گزيد</a><a class="text" href="w:text:41.txt">يازدهم‌: چنان‌چه‌ «حديث‌ موالات‌» بر معناي‌ خلافت‌ بلافصل‌ حضرت‌ علي‌ (رض) حمل‌ شود، با دليل‌ قوي‌تري‌ معارض‌ و از اعتبار ساقط‌ مي‌گردد.</a><a class="text" href="w:text:42.txt">دوازدهم‌: به‌ هر حال‌، «حديث‌ موالات‌» نبايد به‌ معني‌ خلافت‌ بلافصل‌ حمل‌ گردد زيرا</a></body></html>اهل‌ بيت‌ چه‌ كساني‌ هستند؟
4ـ چون‌ لفظ‌ اهل‌بيت‌ در حديث‌ ثقلين‌، چند بار تكرار شده‌ مناسب‌ است‌ كه‌ در اينجا اين‌ مطلب‌ هم‌ روشن‌ شود كه‌ منظور از اهل‌ بيت‌ چيست‌؟ و بر چه‌ افرادي‌ صادق‌ مي‌آيد؟
در زبان‌ عربي‌، به‌ اهل‌ خانه‌، اهل‌ بيت‌ گفته‌ مي‌شود، يعني‌ افرادي‌ كه‌ به‌ طور مستقل‌ و دايمي‌ در خانه‌ سكونت‌ دارند، چنان‌چه‌ در عرف‌ عام‌، وقتي‌ اهل‌ خانه‌ گفته‌ مي‌شود زن‌، فرزندان‌ نابالغ‌ و غيره‌ را شامل‌ مي‌شود، فرزنداني‌ كه‌ ازدواج‌ كرده‌ در خانه‌اي‌ ديگر، سكونت‌ داشته‌ باشند، عموماً در اهل‌ خانه‌ي‌ خود به‌ شمار نمي‌آيند. منظور از اهل‌بيت‌، در لغت‌ و عرف‌ عام‌ همين‌ است‌.
و امّا با توجه‌ به‌ قرآن‌ و سنت‌، علاوه‌ از ازواج‌ مطهرات‌ رسول‌ الله (ص)، در اهل‌ بيت‌ و عترت‌، دختران‌ ايشان‌، داماد ايشان‌ حضرت‌ علي‌ (رض) نوه‌هاي‌ ايشان‌ حضرت‌ حسن‌ (رض) و حضرت‌ حسين‌ (رض) (و عموي‌ ايشان‌ حضرت‌ عباس‌ (رض) و فرزندان‌ آنها و ديگر بستگان‌) هم‌ داخل‌ هستند.
در عُرف‌ جهان‌، همسران‌ و ازواج‌ از جمله‌ي‌ اهل‌ بيت‌ (اهل‌ خانه‌) به‌ شمار مي‌آيند. همچنين‌ شموليّت‌ ازواج‌ مطهرات‌ ـ رضي‌ الله عنهن‌ ـ در اهل‌ بيت‌، از نص‌َّ قطعي‌ قرآن‌ كريم‌ به‌ اثبات‌ مي‌رسد.
قرآن‌ كريم‌ با صراحت‌ مي‌فرمايد:
(‏‏ وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُولَى وَأَقِمْنَ الصَّلَاةَ وَآتِينَ الزَّكَاةَ وَأَطِعْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً ‏33 وَاذْكُرْنَ مَا يُتْلَى فِي بُيُوتِكُنَّ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ وَالْحِكْمَةِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ لَطِيفاً خَبِيراً ‏﴾ [احزاب‌ / آيه‌-34 -33].
«و در خانه‌هاي‌ خود بمانيد (و جز براي‌ كارهايي‌ كه‌ خدا بيرون‌ رفتن‌ براي‌ انجام‌ آن‌ را اجازه‌ داده‌ است‌، از خانه‌هايتان‌ بيرون‌ نرويد) و همچون‌ جاهليّت‌ پيشين‌ در ميان‌ مردم‌ ظاهر نشويد و خودنمايي‌ نكنيد (و اندام‌ و وسايل‌ زينت‌ خود را در معرض‌ تماشاي‌ ديگران‌ قرار ندهيد) و نماز را برپا داريد و زكات‌ را بپردازيد و از خدا و پيغمبرش‌ اطاعت‌ نماييد، خداوند قطعاً مي‌خواهد پليدي‌ را از شما اهل‌ بيت‌ (پيغمبر) دور كند و شما را كاملاً پاك‌ سازد».
اين‌ آيه‌ درباره‌ي‌ اين‌كه‌ ازواج‌ مطهرات‌، از جمله‌ي‌ اهل‌ بيت