 رحمت‌اند. آنها قبل از اينکه مورد رحمت قرار گيرند، به هدايت نياز دارند. لذا رسول خدا -صلى الله عليه وسلم- براي آنان دعاي رحمت نکرد و يرحمک‌الله نگفت بلکه دعاي هدايت کرد و فرمود: 

«يهديکم الله ويصلح بالکم».
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. ابوداود (5029)، ترمذي (2745)، احمد (2/429) و نگا: صحيح الجامع (4755) تأليف آلباني.
[2]. ابوداود (5034- 5035) مرفوعاً و موقوفاً و نگا: صحيح‌الجامع (3715).
[3]. مسلم (2993).
[4]. زادالمعاد (2/441).
[5]. سنن ابي داود (5025) و ابن قيم اين حديث را در زادالمعاد (2/441) حسن دانسته است.
[6]. نگا: صحيح بخاري (7/125) و صحيح مسلم (2991).
[7]. نگا: زادالمعاد (2/442).
[8]. ابوداود (5038)، ترمذي (2739)، احمد (4/400، 411) و بخاري در الأدب المفرد (940) و حاکم (4/268).  اين حديث را ترمذي، نووي و حاکم، صحيح دانسته‌اند.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:28.txt">عيادت بيمار</a><a class="text" href="w:text:29.txt">آداب عيادت</a></body></html>عيادت بيمار

رسول خدا -صلى الله عليه وسلم- فرمود:
«وَإذا مَرِضَ فَعُدهُ»[1].
(هرگاه مسلمان، مريض شد، به عيادتش برو).

عيادت مريض، يکي ديگر از پل‌هاي دوستي و محبت، ميان مسلمانان به شمار مي‌رود. و حقي است که مسلمان بر برادر مسلمانش دارد. يعني هنگامي که مريض شد، به عيادتش برود.

بايد دانست که عيادت مريض، آداب و فضايلي دارد که به بيان برخي از آنها مي‌پردازيم:

رسول خدا -صلى الله عليه وسلم- فرمود: 

«من عادَ مريضاً لمْ يَزَلْ في خرفة الجنَّةِ حتى يرجعَ». [مسلم: 2568]

(هر کس، به عيادت مريضي برود، تا زماني که برگردد، در باغ‌هاي بهشت بسر مي‌برد).

رسول اکرم -صلى الله عليه وسلم- نيز به عيادت يارانش مي‌رفت. آن حضرت -صلى الله عليه وسلم- به عيادت سعدبن ابي‌وقاص -رضي الله عنه- رفت و برايش دعاي خير نمود و به او گفت: 

«ولعلَّکَ أنْ تخلف حتى ينتفعَ بکَ أقوامٌ ويضر بکَ آخرونَ»[2].

(شايد تو زنده بماني و افرادي از [مسلمانان] از تو سود ببرند و گروهي ديگر [کفار] از تو ضرر ببينند).

همچنين نبي رحمت -صلى الله عليه وسلم- به عيادت جابر -رضي الله عنه- رفت و ديد که بيهوش است. پس وضو گرفت و روي جابر آب ريخت و او را به هوش آورد.

همچنين پيامبر اکرم -صلى الله عليه وسلم- به عيادت مردي باديه‌نشين رفت و هنگامي که بر او وارد شد، گفت: 

«لا بأس طهور إن‌شاءالله».

(اشکالي ندارد ان‌شاءالله باعث پاکي گناهان مي‌گردد).

آن مرد باديه‌نشين گفت: هرگز، بلکه تبي است که در پيرمرد کهنسالي، شعله مي‌زند که قبرها در انتظار زيارت او هستند. رسول‌الله فرمود: «پس بله، در اين صورت». در نتيجه، همين تب، کمرش را شکست و باعث هلاکت وي مي‌گرديد.

عادت مبارک آن حضرت -صلى الله عليه وسلم- چنين بود که هرگاه، به عيادت مريضي مي‌رفت، اندکي بر بالينش مي‌نشست و به خاطر دوستي و محبت، دست مبارکش را بر سينه‌ي بيمار مي‌گذاشت و برايش دعا مي‌کرد.
---------------------------------------------
[1]. مسلم (2162).
[2]. بخاري (7/6) و مسلم (1628).آداب عيادت
نزد اهل سنت، هر سه روز يک بار بايد به عيادت بيمار رفت مگر اينکه او، يکي از خويشاوندان نزديک باشد. مثل پدر، فرزند، برادر و يا کسي مانند آنها. پس نبايد نزد بيمار به اندازه‌ای رفت و آمد کنيم که باعث خستگي او شويم.

ذهبي در شرح حال سليمان‌بن مهران، ملقب به اعمش مي‌گويد: وي دچار بيماري مزمني شد يعني براي مدت طولاني، بيمار گرديد. مردم به عيادتش مي‌رفتند و به کثرت نزد او رفت و آمد مي‌کردند تا جايي که او را خسته کردند. سرانجام، بيماري‌اش را بر کاغذي نوشت و آن را زير بالش خود نهاد. پس هر کس که درباره‌ي بيماري‌اش مي‌پرسيد، آن کاغذ را بيرون مي‌آورد و مي‌گفت: بخوان! و هنگامي که جمعيت کثيري به عيادتش مي‌رفت، برمي‌خاست و بالش خود را زير بغل مي‌نهاد و مي‌گفت: خداوند مريض شما را شفا داد!

مسلمان بايد وقت مناسبي را براي عيادت مريض، انتخاب کند. و نبايد هنگام خواب، استراحت، غذا خوردن و يا نماز خواندن بيمار، به عيادتش برود.

يکي ديگر از آداب عيادت اين است که شخص عيادت‌کننده مدت زيادي نزد بيمار، نماند. چنانکه بعضي از مردم، هنگامي که به عيادت بيمار مي‌روند، بيماري ديگري به بيماريش مي‌افزايند. يعني يک يا دو ساعت نزد او مي‌ماند که اين خود نيز خلاف آداب عيادت مي‌باشد.

پس هرگاه، به عيادت کسي رفتي که بيماري ساده‌اي داشت، صحتش را به او گوشزد کن و آساني مريضي‌اش را به او يادآوري نما و بگو: ماشاءالله، فکر نمي‌کردم که حالت اين قدر خوب است. خداوند، تو را شفا دهد و عافيت بخشد. ان‌شا‌ءالله، به زودي اين بيماري، تو را رها خواهد کرد. و کلماتي مانند اينها به زبان بياور.

اين‌طور نباشد که عيادت‌کننده با چهره‌اي (مأيوس‌کننده) نزد مريض برود و طوري با او صحبت کند که يک بيماري به بيماري‌اش بيفزايد. بعضي از مردم که خداوند آنها را هدايت کند، به مريض طوري وانمود مي‌کنند که در بدترين حالت بسر مي‌برد و بيماري‌اش هيچگونه علاجي ندارد و بر او لازم است که در مورد اموالش، وصيت کند و ترکه‌اش را تقسيم نمايد. و طوري صحبت مي‌کنند که بيمار را در رديف مردگان به شمار مي‌آورند.

بايد دانست که اين رفتار، اشبتاه است زيرا وضعيت روحي انسان، نقش بزرگي در زندگي شخص، ايفا مي‌کند. اگر شما بتوانيد اين احساس را در بيمار، بوجود آوريد که او سالم و تندرست است، ممکن است اين مطلب باعث بهبودي او گردد. لذا هرگاه، نبي اکرم -صلى الله عليه وسلم- به عيادت بيماري مي‌رفت مي‌گفت: 
«لا بأس طهور إن‌شاءالله». 
(اشکالي ندارد ان‌شاءالله باعث پاکي گناهان مي‌شود انشاءالله).
چنانچه شرح آن گذشت.

اما علما مي‌گويند: اگر شما نزد بيماري رفتيد که با مرگ، فاصله‌ي زيادي ندارد و اميدي به بهبودي‌اش وجود ندارد، در اين صورت بايد سخناني به او بگوييد که باعث حسن ظن او به خدا گردد و به رحمت خداوند، اميدوار شود. اين سنت، عيادت است.

يکي از شعراء مي‌گويد:
مرض الحبيب فعدته
 فمرضت من خوفي عليه 
و أتى الحبيب يعودني
 فشفيت من نظري إليه

(دوستم بيمار شد. پس به عيادت او رفتم و از بس که برايش نگران شدم من نيز بيمار شدم. و دوستم به عيادت من آمد. پس از نگاه به او، شفا يافتم).
والله جئتکم زائراً إلا
 وجدت الارض تطوي لي
لا أنثني وجهي عن بابکم  
 إلا تعثرت بأذيالي

سوگند به خدا که هرگاه به قصد زيارت شما آمدم، ديدم که زمين برايم در هم پيچيده مي‌شود و جمع مي‌گردد و هرگاه، از دروازه‌ي شما برمي‌گردم، دامنم مانع بازگشتم مي‌شود.
و ابوتمام مي‌گويد:
إذا مرضنا أتيناکم نعودکم  
 وتذنبون فنأتيکم ونعتذر

هرگاه ما بيمار مي‌شويم به عيادت شما مي‌آييم. و هرگاه شما مرتکب گناه مي‌شويد، نزد شما مي‌آييم و از شما عذرخواهي مي‌کنيم.
شاعري ديگر درباره‌ي ياد خداوند مي‌گويد:
إذا مرضنا تداوينا بذکرکم 
 ونترک الذکر أحياناً فننتکس
 
هرگاه بيمار مي‌شويم، با ياد شما خود را معالجه مي‌کنيم و هنگامي که ياد شما را ترک مي‌کنيم، حال ما خراب مي‌شود.
عيا