<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="folder" href="w:html:2.xml">پل های دوستی</a></body></html>سلام دادن زنان
حديثي در ترمذي، ابوداود، ابن ماجه و کتاب «الأدب المفرد» امام بخاري آمده است که روزي رسول اکرم -صلى الله عليه وسلم- از کنار گروهي از زنان گذشت و با اشاره‌ي دست به آنها سلام داد[1].

گفتني است که در سنن ترمذي، تصريح شده است که اين زنان، در مسجد نشسته بودند.

علما مي‌گويند: اگر مانعي وجود نداشته باشد و بيم فتنه هم نباشد، سلام دادن به زنان، جايز است. مثل سلام کردن به پيرزنان. زيرا بر مسلمان، لازم است که به پيرزنان، سلام دهد، آنان را همراهي کند و جوياي حالشان گردد. در صحيح بخاري آمده است که صحابه رضوان‌الله عليهم اجمعين پس از اداي نماز جمعه نزد پيرزني که در مسيرشان بود، مي‌رفتند و به او سلام مي‌کردند.

و اين کار به خاطر شفقت و مهرباني نسبت به مسلمانان کهنسال است که اسلام، آن را امري پسنديده دانسته و در بسياري از نصوص، به آن تشويق نموده است. و ابن قيم هم در زادالمعاد اين نظريه را تأييد کرده است.
---------------------------------------
[1]. ترمذي (2697) و ابوداود (5204) و ابن ماجه (3701) و الأدب المفرد (1047). و آلباني آن را در صحيح سنن ابي‌داوود و کتب ديگرش، صحيح دانسته است. نگاهالصحيحة (823) و جلباب المرأة (194-196).آداب سلام دادن
رسول خدا -صلى الله عليه وسلم- فرمود:

«يُسَلِّمُ الصَّغيرُ على الکبيرِ والمارُّ على القاعدِ والقليلُ على الکثير»[1].

(کوچکتر به بزرگتر، عابر به نشسته، سواره به پياده و گروه کم به گروه زياد، سلام بدهد).

الف ـ کوچکتر به بزرگتر سلام بدهد، زيرا بزرگتر بر کوچکتر حق وقار و بزرگ بودن دارد لذا بايد سلام کردن را کوچکتر آغاز کند و به بزرگتر، سلام بدهد.

پس هرگاه، با فردي ملاقات نموديد، که از نظر سني از شما بزرگتر است، بر شما واجب است که نخست شما به او، سلام بدهيد تا اين پيغام را به او برسانيد که من بخاطر بزرگتر بودنت به تو احترام مي‌گذارم و ارزش قايل هستم. اما اگر ابتدا، فرد بزرگتر به تو سلام کرد، بدان که او از تو بهتر است.

پس کوچک‌تر بايد آغاز کند و به بزرگتر، سلام بدهد. همچنين بايد احترام علما، و کساني که مقام و منزلت اجتماعي دارند و افرادي که به خاطر اسلام، آزمايشي را به خوبي پشت سر گذاشته‌اند و انسان‌هايي که در اسلام، جايگاهي دارند، حفظ شود و ديگران آغاز کنند و به آنها سلام بدهند.

ب ـ عابر به کسي که نشسته است، سلام دهد.

واجب است که عابر آغاز کند و به فردي که نشسته است، سلام بدهد. نه آن طور که بعضي از مردم چه عابر باشند، چه نشسته و چه سواره، هميشه منتظرند تا ديگران به آنها سلام بدهند. بايد دانست که اين، اشتباه است و بيم آن مي‌رود که چنين فردي، دچار تکبر شود. پس در اين امور، همانطور که از رسول‌الله -صلى الله عليه وسلم- آمده است، سنت را بايد شناخت و به آن عمل کرد. بنابراين، فرد عابر بايد به کسي که نشسته است، سلام بدهد. زيرا اوست که ورودش به اين مکان، تازگي دارد. علاوه بر آن، فرد عابر بيشتر اوقات، تنها است حال آنکه کساني که نشسته‌اند، غالباً چند نفر اند.

ج ـ سواره به پياده، سلام بدهد.

کسي که سوار بر ماشين، يا مرکب يا چيز ديگري است بايد به کسي که پياده است، سلام بدهد. بعضي از شارحان اين حديث، مانند ابن‌حجر در فتح‌الباري در شرح آن، نکات لطيفي را بيان کرده‌اند از آن جمله گفته‌اند: انسان سواره، هميشه احساس غرور مي‌کند. لذا اسلام بر او واجب کرده است که با تواضع و فروتني به فرد پياده، سلام بدهد تا غرور و تکبر به قلبش، راه پيدا نکند. 

د ـ گروه کم به گروه زياد، سلام بدهد.

هرگاه، يک نفر از کنار جمعي گذشت، بر او واجب است که نخست، سلام دهد. اگر پنج نفر مي‌خواهند از کنار ده نفر عبور کنند، پنج نفر بايد به ده نفر، سلام بدهند نه اينکه ده نفر به پنج نفر سلام بدهند.

اگر يک نفر از ميان گروهي که در حال حرکت‌اند، سلام بدهد، کفايت مي‌کند. همچنين، اگر يک نفر از کساني که نشسته‌اند، جواب سلام را بدهد، کافي است چنانکه از رسول‌الله -صلى الله عليه وسلم- روايت شده است»[2].

در حديثي ديگر، رسول‌الله -صلى الله عليه وسلم- فرمود: «کسي که راه مي‌رود و در حال عبور است به کسي که ايستاده است، سلام بدهد»[3].

اين آداب و تعاليم و نکات لطيف را رسول اکرم -صلى الله عليه وسلم- به ما آموزش داده است. در واقع آن حضرت -صلى الله عليه وسلم- ما را به سوي همه‌ي نيکي‌هاي دنيا، راهنمايي نموده و از همه‌ي بدي‌هاي آن، برحذر داشته است.
--------------------------------------
[1]. بخاري (7/127) و مسلم (2160) و سنن ترمذي (2703، 2704).
[2]. سنن ابوداود (52210) و اين حديث را آلباني درالصحيحة (1148، 1412) و الإرواء (778) صحيح دانسته است.
[3]. روايت ترمذي (2705) و مي‌گويد: اين حديث، حسن و صحيح است.فضيلت آغاز سلام
جابر -رضي الله عنه- مي‌گويد: رسول‌الله -صلى الله عليه وسلم- فرمود: 

«ليسلِّم الرّاکبُ على الماشي، والماشي على القاعدِ والماشيان أيهما بدأ فهو أفضل»[1].

«سواره به پياده، سلام بدهد، کسي که راه مي‌رود به کسي که نشسته است، سلام بدهد. و از دو نفر پياده‌اي که به يکديگر مي‌رسند، هرکدام اول سلام دهد، فضيلت بيشتري دارد).

همچنين احمد و ابوداوود با سند صحيح روايت کرده‌اند که رسول خدا -صلى الله عليه وسلم- فرمود:

«إنَّ أولى النّاسِ باللهِ مَنْ بدأهمْ بالسَّلامِ»[2].

(محبوب‌ترين و مقرب‌ترين مردم نزد خداوند، کسي که اول به مردم، سلام دهد).

و اول سلام دادن، عادت بزرگان صحابه و تابعين بود. از رسول‌الله -صلى الله عليه وسلم- روايت شده است که فرمود:

«السّلامُ قبلَ السّؤالِ فَمَنْ بَدَأَکُمْ بالسُّؤالِ قبلَ السّلامِ فلا تجيبوه»[3].

(سلام، قبل از پرسيدن است. پس هر کس، قبل از سلام، سؤالي کرد، جوابش را ندهيد).

مفهوم حديث اين است که هيچ‌کس قبل از سلام دادن، سخني نگويد و سؤالي نکند. پس هرگاه، سلام داد، سؤال کند و سخن بگويد. کلده بن حنبل مي‌گويد: صفوان بن اميه قدري دوغ آغوز[4]، يک بچه‌آهو و کمي خيار، نزد رسول خدا -صلى الله عليه وسلم- که در قسمت بالاي وادي، قرار داشت فرستاد. من بدون اينکه اجازه بگيرم و سلام دهم، وارد شدم. نبي‌اکرم -صلى الله عليه وسلم- فرمود: «برگرد. سپس بگو: السلام عليکم، آيا وارد شوم»؟[5]

امتي درس‌نخوانده ...

﴿هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولاً مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ﴾.                           (جمعه: 2)

«خدا همان ذاتي است که از ميان درس‌نخوانده‌ها، پيامبري مبعوث کرد تا آيات خداوند را براي آنان، تلاوت کند و آنها را پاک بگرداند و به آنان کتاب و حکمت بياموزد اگرچه آنها پيش از آن تاريخ، در گمراهي آشکاري بودند».

خداوند در ميان اين امت، اين پيامبر -صلى الله عليه وسلم- را فرستاد تا آنان را تزکيه کند، امور دين را به آنها بياموزد و آداب و خصلت‌هاي نيکو را