بكر، ص36
6) اين روايت را ابن‌ابي‌شيبه (7/196) با اسناد صحيح نقل كرده است.
7) مرجع سابق.
8) التفوق و النجابة علي نهج الصحابة، نوشته‌ي حمد عجمي، ص73
9) سير أعلام النبلاء (2/431)
10) التفوق و النجابة علي نهج الصحابة، ص74
11) مرجع سابق.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:175.txt">ويژگي‌هاي مجاهدان و شرايط پيروزي در جنگ</a><a class="text" href="w:text:176.txt">لزوم زمينه‌سازي براي تشكيل خلافت اسلامي</a><a class="text" href="w:text:177.txt">پيامدهاي حكومت الهي</a><a class="text" href="w:text:178.txt">ويژگي‌هاي طلايه‌داران خلافت اسلامي</a><a class="text" href="w:text:179.txt">بررسي جامعه‌شناختي دوران ابوبكر صديق(رض)</a><a class="text" href="w:text:180.txt">استراتژي ابوبكر صديق(رض) براي مبارزه با دخالت‌هاي بيگانگان</a><a class="text" href="w:text:181.txt">دستاوردهاي جهاد با مرتدها</a></body></html>پيروزي اسلام، شكل‌گيري حاكميت ديني و استقرار امنيت و آرامش، وعده‌اي است كه خداي متعال تحقق آن را منوط به انجام برخي از شرايط از سوي مسلمانان دانسته و در قرآن كريم، با وضوح تمام پيش‌زمينه‌ها و شرايط شوكت و قدرت مسلمانان و عوامل تداوم و ماندگاري آن را بيان نموده است:(وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنکُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُم فِي الْأَرْضِ کَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَيُمَکِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَى لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا يَعْبُدُونَنِي لَا يُشْرِکُونَ بِي شَيْئًا وَمَن کَفَرَ بَعْدَ ذَلِکَ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الْفَاسِقُونَ(55) وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّکَاةَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ(56)) (نور:55-56)
يعني: «خداوند، به كساني از شما كه ايمان آورده‌ و كارهاي شايسته انجام داده‌اند، وعده مي‌دهد كه آنان را حتماً در زمين خليفه و جانشين سازد (و به رياست برساند) آن‌گونه كه پيشينيان ايشان را به مقام خلافت رسانيد؛ هم‌چنين دينشان را كه برايشان مي‌پسندد، قطعاً (در زمين) پابرجا و قدرتمند مي‌سازد و ترس و هراس اين‌ها را به امنيت و آرامش تبديل مي‌كند (تا بدون دلهره و دغدغه) مرا پرستش كنند و كسي را شريك و انبازم قرار ندهند. پس از اين، كساني كه كافر شوند، آنان فاسقانِ (حقيقي) هستند (و از دايره‌ي اسلام، بيرون مي‌باشند) و نماز را بپا داريد و زكات را بپردازيد و از پيامبر اطاعت كنيد تا (از سوي خدا) بر شما رحم شود (و مشمول رضايت خدا قرار بگيريد و مجد و شوكت بيابيد.)»
در اين آيات، شرايط دست‌يابي مسلمانان به قدرت و خلافت، كاملاً روشن و واضح شده كه اين شرايط، عبارتند از: ايمان به تمام ارزش‌ها و اصول و پايه‌هاي ديني و انجام اعمال شايسته با توجه به گوناگوني و گستردگي نيكي‌ها و فرمان‌برداري فراگير و همه‌جانبه از خداي متعال و مبارزه با انواع شرك و خرافه. اين آيات، ابزار تحقق خلافت را نيز روشن كرده كه عبارتند از: برپاداشتن نماز، اداي زكات و پيروي بي‌چون و چرا از پيامبر خدا(ص).(1)  شرايط مذكور در دوران ابوبكر صديق(رض) و بلكه در زمان تمام خلفاي راشدين تحقق يافت. ابوبكر صديق(رض)، يادآور و بلكه آموزه‌اي عملي از فراهم آوردن شرايط دست‌يابي به خلافت و عزت است و بر اساس همين شوكت و هيبت ديني بود كه درخواست اعراب را در ندادن زكات نپذيرفت و بر گسيل لشكر اسامه(رض) تأكيد و پافشاري كرد و از هيچ اصل و ارزش كوچك و بزرگي نگذشت و شريعت اسلامي را به‌طور كامل در پهنه‌ي حكومت و قدرت به اجرا درآورد. عبدالله بن مسعود(رض) مي‌گويد: «پس از رسول‌خدا(ص) چنان وضعي پيدا كرديم كه تا سرحد نابودي پيش رفتيم و اگر خداي متعال از طريق ابوبكر(رض) بر ما منت نمي‌نهاد، نابود مي‌شديم؛ چراكه همه‌ي ما بر اين باور بوديم كه به خاطر گرفتن زكات (بنت‌مخاض و بنت‌لبون)(2)  جنگ نكنيم و تا زمان مرگمان به عبادت و پرستش خداي متعال، بسنده نماييم. اما خداي متعال، ابوبكر(رض) را بر اين مصمم كرد كه براي گرفتن زكات جهاد كند؛ به خدا سوگند كه او جز به اين راضي نشد كه طرحي خفت‌بار يا جنگي سخت فراروي مرتدها قرار دهد.»(3) 
-------------------------------------------------------------------------------------------------
1) فقه التمكين في القرآن الكريم، از نويسنده‌ي همين كتاب (صلابي)، ص157
2) بنت‌مخاض، به شتري گويند كه يك سالش تمام شده و بنت‌لبون، شتري است كه دو سالش كامل شده باشد.(مترجم)
3) الكامل في التاريخ (2/21)خداي متعال مي‌فرمايد:(وَأَعِدُّواْ لَهُم مَّا اسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّةٍ وَمِن رِّبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدْوَّ اللّهِ وَعَدُوَّکُمْ وَآخَرِينَ مِن دُونِهِمْ لاَ تَعْلَمُونَهُمُ اللّهُ يَعْلَمُهُمْ وَمَا تُنفِقُواْ مِن شَيْءٍ فِي سَبِيلِ اللّهِ يُوَفَّ إِلَيْکُمْ وَأَنتُمْ لاَ تُظْلَمُونَ) (انفال:60)
يعني: «براي مبارزه با آنان (يعني كفار از هر نوعي كه باشند) تا آن‌جا كه مي‌توانيد نيرو(ي مادي و معنوي) و اسب‌هاي ورزيده (و ساز و برگ جنگي) آماده سازيد تا بدين‌وسيله در دل دشمن خدا و دشمن خويش وحشت بيافرينيد و كسان ديگري را نيز به هراس بيندازيد كه آن‌ها را نمي‌شناسيد و خدا، آنان را مي‌شناسد (و از عداوتشان به شما و اسلام باخبر است.) و آن‌چه در راه خدا (براي تقويت بنيه‌ي جنگي اسلام هزينه و) صرف كنيد، پاداشش، به تمام و كمال به شما داده مي‌شود و هيچ ستمي نمي‌بينيد.»
در مباحث گذشته كاملاً روشن شد كه ابوبكر صديق(رض) براي رويارويي با كفار و مرتدها، توان نظامي لشكر اسلام را به شكلي همه‌جانبه و مادي و معنوي افزايش داد و با آمادگي بالا و كاملي روياروي ازدين‌برگشته‌ها ايستاد. آن حضرت(رض) براي مبارزه با مرتدها، لشكرهايي را فراهم آورد و فرماندهان جنگي كارآزموده‌اي را براي هدايت و فرماندهي لشكر منصوب فرمود؛ صحابه را براي جنگ با مرتدها تشويق كرد و اسب‌ها و شتراني براي لشكر اسلام فراهم ساخت و لشكر و لشكريان را به سلاح، مجهز نمود. او براي تقويت خلافت اسلامي، با نو‌آوري‌ها و بدعت‌گري‌ها و با جهالت و هواپرستي مبارزه كرد و با اتحاد و يك‌پارچگي و وحدت كلمه، مطابق شريعت اسلام حكم راند و با تعهد كاري و مسؤوليت‌شناسي، شايسته‌سالاري و كار‌آزمودگي را ملاك تعيين فرماندهان لشكري قرار داد و بر اساس شايستگي‌ها و توانايي‌هاي افراد، مسؤوليت‌ها و وظايف را تقسيم نمود كه از آن جمله مي‌توان به مأموريت زيد بن ثابت(رض) براي جمع‌آوري قرآن و هم‌چنين مسؤوليت ابوبرزه‌ي اسلمي(رض) به عنوان پيك جنگي اشاره كرد. ابوبكر(رض) در عرصه‌ي آمادگي براي رويارويي با دشمنان اسلام از مسايل امنيتي و تبليغاتي نيز غفلت نكرد.پيامدها و نشانه‌هاي حكومت الهي در خلافت ابوبكر صديق(رض) كاملاً نمايان و هويدا است. در آن زمان كه مسلمانان راستين به خواست و توفيق خداي متعال قدرت يافتند، شديداً مشتاق بودند تا شعاير ديني را در خود و خانواده‌هايشان بپادارند. آنان، برا