مین الملئکة (و فی لفظ آخر: اذا قال احدکم فی الصلاة : آمین و الملئکة فی السماء: آمین، فوافق احدهما الآخر) غفرله ما تقدم من ذنبه)»[2] (هر کس که آمینش در نماز، با آمین فرشتگان در آسمان، هماهنگ گردد، تمام گناهان گذشته‌اش مورد عفو قرار می‌گیرد). و در حدیثی آمده است: «فقولوا آمین یحببکم الله»[3] (پس آمین بگویید تا خداوند شما را دوست بدارد). همچنین فرموده‌اند: «ما حسدتکم الیهود علی شیء ما حسدتکم علی السلام و التأمین (خلف امامکم)»[4] (یهودیان بر هیچ یک از اعمالتان آنقدر حسادت نمی‌کنند که به گفتن آمین (پشت سر امام) و سلام دادن، حسادت می‌کنند).

--------------------------------------
1.بخاری در جزء قرائت خلف امام و ابوداود با سند صحیح.
2.بخاری و مسلم و نسائی و دارمی. بنابراین استدلال به حدیثی که در آن آمده است که امام نباید آمین بگوید، با این حدیث صحیح و صریح، باطل می‌گردد.
3.مسلم و ابوعوانه. در مورد آمین گفتن متقدی‌ها آنچه اخیراً من در تحقیقاتم بدان دست یافتم و نزد من ترجیح دارد این است که : متقدی‌ها نیز همزمان با امام صدای بلند، آمین بگویند (سلسلة احادیث الصحیحة، 952 و صحیح الترغیب و الترهیب، 1/205).
4.بخاری در ادب مفرد، ابن ماجه، ابن خزیمه و احمد و سراج با دو سند صحیح.پس از سوره فاتحه معمولاً رسول‌الله ص قرائت را طولانی می‌کرد مگر زمانی که در سفر بود و یا سرفه بر او عارض می‌شد و یا هنگام بیماری و زمانی که صدای گریه کودکی را می‌شنید، در آن صورت، قرائت را مختصر می‌کرد.
انس‌بن مالک رضی الله عنه روایت می‌کند: روزی رسول‌الله ص نماز صبح را به اختصار خواند (و در روایتی : دو سوره از کوتاه‌ترین سوره‌های قرآن را برای قرائت انتخاب نمود) و به نماز، خاتمه داد. اصحاب پرسیدند: ای رسول خدا ص! چرا (خلاف معمول) امروز قرائت را کوتاه کردید؟ رسول‌الله ص فرمود: صدای گریه کودکی را شنیدم، گمان کردم که مادرش با ما نماز می‌خواند بدین جهت، اختصار نمودم تا مادرش او را آرام کند[1].
شیوه معمول رسول‌الله ص این بود که با انتخاب هر سوره‌ای در نماز، آن را تا پایان، تلاوت می‌نمود[2]. و در این مورد فرمود: «أعطوا کلّ سورة حظّها من الرّکوع و السّجود»[3] (بهره هر سوره را از رکوع و سجده، بپردازید) و «لکلّ سورة رکعة»[4] (بهره هر سوره، یک رکعت است).
رسول‌‌الله ص گاهی یک سوره را دو قسمت می‌نمود و هر قسمت را در رکعتی تلاوت می‌نمود[5]. و گاهی همان سوره را که در رکعت اول، تلاوت نموده بود در رکعت دوم نیز تکرار می‌کرد[6]. و گاهی در یک رکعت، دو سوره یا بیشتر، تلاوت می‌نمود[7].
مردی از انصار، امام مسجد قبا بود. پس از سوره فاتحه، نه تنها در هر رکعت، سوره اخلاص را تلاوت می‌کرد بلکه سوره‌ای دیگر نیز به آن می‌افزود. نمازگزاران، به این شیوه اعتراض کردند و گفتند: بهتر است تنها با خواندن سوره اخلاص، رکعت را به پایان برسانی و سوره دیگری به آن نیفزایی و یا از تلاوت سوره اخلاص صرف نظر کرده و به سوره‌ای که بعد از آن، می‌خوانی اکتفا کنی، امام گفت: من این شیوه را دوست دارم و اگر شما نمی‌پسندید، دست از امامت برمی‌دارم. از آنجا که بهترین آن جمع، همین امام بود آنها نپسندیدند که شخص دیگری را جایگزین او کنند، سرانجام، این مسئله را با رسول‌ اکرم ص در میان گذاشتند، آن حضرت ص پرسید: چرا پیشنهاد اینها را نمی‌پذیری؟ چه چیزی شما را پایبند تلاوت این سوره (اخلاص)، نموده است؟ آن مرد گفت: من این سوره را دوست دارم. رسول‌الله ص فرمودند: «حبّک إیّاها أدخلک الجنّة»[8] (محبت این سوره تو را به بهشت خواهد رساند).

--------------------------------------
1.احمد با سند صحیح. این حدیث دلالت بر جواز آوردن کودکان به مسجد دارد و حدیثی که بر سر زبان‌ها متداول است که «جنبوا مساجدکم صبیانکم ...» (کودکان را از ورود به مسجد باز دارید) صحیح نمی‌باشد چنانکه ابن جوزی، منذری، حافظ ابن حجر و دیگران آن را ضعیف دانسته‌اند.
2.در این مورد احادیث بسیاری وجود دارد که بعداً ذکر خواهیم کرد.
3.ابن ابی‌شیبه و احمد و مقدسی با سند صحیح. یعنی هر سوره طولانی‌تر باشد رکوع و سجده نیز به اقتضای آن طولانی شود (مترجم).
4.ابی‌نصر و طحاوی با سند صحیح این مورد استحبابی است.
5.احمد و ابویعلی.
6.این عمل را در نماز فجر انجام می‌داد چنانکه بعداً ذکر خواهد شد.
7.بعداً ذکر خواهیم کرد.
8.بخاری (تعلیقا) و ترمذی موصولا و ترمذی آن را صحیح دانسته است.گاهی رسول‌الله ص از سوره‌های مشابه[1] مفصل در یک رکعت تلاوت نمود.
چنانکه دو تا از سوره‌های زیر را در یک رکعت می‌خواند:
سوره‌های «الرحمن» (س 55؛ آیات 78)[2] و «النجم» (س 53؛ آیات 62) را در یک رکعت و سوره‌های «اقتربت» (54؛ 55) و «الحاقه» (69؛ 52) را در یک رکعت «الطور» (52؛ 49) و «الذاریات» (41؛ 60) را در یک رکعت و «اذا وقعت» (56؛ 60) و «ن» (68؛ 52) را در یک رکعت و «سأل سائل» (70؛ 44) و «النازعات» (79؛ 46) را در یک رکعت و «ویل للمطففین» (83؛ 36) (83؛ 36) و «عبس» (80؛ 42) را در یک رکعت و «المدثر» (74؛ 56) و «المزمل» (73؛ 20) را در یک رکعت و «هل أتی» (76؛ 31) و «لااقسم بیوم القیامه» (75؛ 40) را در یک رکعت و «عم یتساءلون» (78؛ 40) و «المرسلات» (77؛ 50) را در یک رکعت و «الدخان» (44؛ 59) و «اذا الشمس کورت» را (81؛ 51) در یک رکعت[3].
و احیاناً در نماز شب، چند سوره از سوره‌های طوال هفتگانه مانند «بقره»، «نساء» و «آل‌عمران» را در یک رکعت، تلاوت می‌نمود و در این مورد می‌فرموده است «أفضل الصّلاة طول القیام»[4]. (بهترین نماز، آنست که قیامش طولانی باشد).
به هنگام خواندن آیه «ألیس ذلک بقادر علی أن یحیی الموتی» (آیا چنین‌ ذاتی ‌قادر ‌به زنده ‌گردانیدن مردگان ‌نیست) ‌می‌فرمود: «سبحانک فبلی» (تو بسیار پاکی‌ و چنین قدرتی‌ داری). همچنین به هنگام خواندن «سبّح اسم ربّک الأعلی» می‌فرمود: «سبحن ربی الاعلی[5].

--------------------------------------
1.یعنی از سوره‌هایی که از نظر معنی و موضوع مانند یکدیگرند.
2.رقم اول شماره‌ سوم و رقم دوم نشانگر تعداد آیه‌های هر سوره می‌باشد. از شماره سوره‌ها به خوبی روشن است که رسول‌الله ص گاهی حتی در یک رکعت ترتیب سوره‌ها را در قرائت.
3.بخاری و مسلم.
4.مسلم و طحاوی.
5.ابوداود و بیهقی با سند صحیح، و این حکم عام است در نماز و خارج از نماز و در نوافل و فرایض می‌توان چنین گفت چانکه ابن ابی‌شیبه، (2/132) از ابوموسی اشعری و غیره روایت نموده است که آنها در نمازهای فرض نیز این‌گونه عمل می‌کردند، و از عمرو علی به طور مطلق روایت کرده است.معاذ رضی الله عنه معمولاً نماز عشاء را پشت سر رسول‌الله ص ادا می‌کرد. سپس نزد قوم خود می‌رفت و امام آنها برای نماز عشاء می‌شد. از قضا در یکی از شب‌ها که نزد قوم خود برگشته بود، نماز را طولانی خواند، مردی به نام سلیم که از بستگان او بود، از طولانی شدن نماز، به تنگ آمد، بدین جهت نماز جماعت را ترک گفت و در گوشه‌ای از مسجد به تنهایی نماز خواند سپس بیرون رفت و افسار شتری را گرفت و به راه افتاد، هنگامی که معاذ رضی الله عنه نماز را 