 عنوان خليفه و مهم‌ترين گفتگو‌ها و مشاوره‌هايي را که گروه سبأيه با بزرگان اصحاب انجام داده و پس از آن توسل اصحاب به حضرت علي و اصرارشان در مورد قبول خلافت در جهت نجات امت اسلامي و اقدام ايثارگرانه و فدارکارانه آن بزرگوار براي پذيرش آن مسئوليت عليرغم آگاهي او از پيامدها و نتايج قبول آن، سخن گفته‌ام. 

از طرف ديگر به بررسي جوانبي از مخالفت و اعتراضي تعدادي از اصحاب مانند طلحه و زبيرو عايشه -رضي الله عنهم- و عدم اطاعت کساني مانند: معاويه و عمروبن عاص از حضرت زيد و سعد بن ابي وقاص و فراخواني به پرهيز از جنگ و رويارويي توسط اصحابي مانند: ابوموسي اشعري و عمران بن حصين، و سردرگمي کساني مانند قعقعاع بن عمرو تميمي و علاقه‌مندي تعدادي از اصحاب مانند: عمار بن ياسر و عبدالله بن عباس -رضي الله عنهما-  در مورد حمايت از حضرت علي، خواهيم پرداخت. 

براي روشن شدن حرکت‌هاي مرموز سبأيه در ميان لشکريان خليفه و تلاش‌هاي بسيار ايشان براي ايجاد فتنه و چند دستگي در ميان مسلمانان و خنثي کردن تلاش‌هايي که براي ايجاد آشتي صورت مي‌گرفت – همانند کاري که در رابطه با «جنگ جمل» صورت دادند، همة سعي خود را به کار برده‌ام، همچنين به بيان نقش گروه عبدالله بن سبأ در چندين برابر کردن مشکلات حضرت علي -رضي الله عنه- و تضعيف موانع او در برابر ديگران، با بهره‌گيري از وجودشان در ميان لشکريان او و ديدگاه حضرت علي در اين مورد نپرداخته‌ام. 

از طرف ديگر به طور دقيق فعاليت‌هايي را که در کوفه براي ريشه‌کن نمودن «گروه سازمان‌يافته سبأيان» - قبل و بعد از جنگ جمل – در بصره صورت مي‌گرفته، پيگيري نموده و پس از آن سرکوب شدن آن سازمان توطئه‌گر در جنگ صفين، و کشته شدن تعدادي از نجات‌يافته‌گان آن تشکيل پس از جنگ صفين، مانند: کشته شدن اشترنخعي در راه رفتن به مصر و حرقوص‌بن‌زهير همراه با خوارج را مورد بررسي قرار داده‌ام!! 

خلاصه‌اي از رويدادهاي بصره و جنگ جمل و کشته شدن طلحه بن عبيدالله و زبيربن عوام -رضي الله عنهما- را آورده‌ام. 

همچنين به صورت خلاصه و کلّي رويدادهاي مربوط به جنگ صفين و پيامدهاي آن از جمله فراخواني براي حکميت را ذکر کرده و مسايل مربوط به نشست طرفين تحکيم- يعني ابوموسي اشعري و عمربن عاص را در «أذرح» و آنچه را که در مورد آن اتفاق نظر پيدا کردند، اموري که مسلمانان بعدها آنرا به اجرا نگذاشتند، پيگيري کرده‌ام. در رابطه با چالش‌ سختي که در نهايت حضرت علي از طرف خوارج با آن مواجه شده بود، خود را در کنار او احساس کرده و به طور خلاصه در مورد تحولات سريع پديدة خوارج از همان زماني که در جنگ صفين با حضرت علي به رويارويي پرداختند و به خاطر قبول نتيجة حکميت حکم کفر آن بزرگوار را صادر کردند و پس از آن او را تنها گذاشتند، و سپس، کشته شدن بيشتر آنها در جنگ «نهروان» سخن گفته‌ام. 

در نهايت به بررسي توطئه‌هاي خوارج عليه حضرت علي -رضي الله عنه- توسط عبدالرحمن بن ملجم مرادي – که در نهايت توانست با ضربه‌هايي کاري آن بزرگوار را به شهادت برساند – پرداخته‌ام. 

با ساعت‌ها و لحظات پاياني عمر امير‌المؤمنين علي بن ابي‌طالب که با شهادت او پايان يافت خود را همراه نموده و سپس تصويري از نماز ميت و کفن و دفن آن بزرگوار را ارايه داده‌ام.خواستم با يادآوري خلاصه‌اي از جريان خلافت حسن بن علي و اسباب و عواملي که او را مصالحه با معاويه وادار نمود و تصميم گرفت که از خلافت به نفع معاويه کنار برود، و پيش‌بيني‌هاي رسول خدا -صلى الله عليه وسلم- در اين مورد، اين بخش از کتاب را به پايان ببرم. 

اما آخرين صحنه از آن حوادث و رويدادها با موضوع بيعت با معاويه‌بن ابي سفيان در سال قحطي که نقطه پايان خلافت راشده و سرآغاز عصر ملوکيت و سلطنت بود، پايان مي‌پذيرد. 

به خاطر توفيق و فضل و ياري خداوند براي انجام اين کار او را حمد و ستايش مي‌نمايم! 

 صلاح‌ عبدالفتاح الخالدي<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:19.txt">سرفصل</a><a class="text" href="w:text:20.txt">بيماري رسول خدا -صلى الله عليه وسلم-</a><a class="text" href="w:text:21.txt">رفتن به بقيع</a><a class="text" href="w:text:22.txt">اقامت در منزل عايشه -رضي الله عنها- </a><a class="text" href="w:text:23.txt">آخرين خطابهء رسول خدا -صلى الله عليه وسلم- </a><a class="text" href="w:text:24.txt">آخرين امامت رسول خدا -صلى الله عليه وسلم- </a><a class="text" href="w:text:25.txt">نگاهي همراه با وداع  </a><a class="text" href="w:text:26.txt">آخرين کلام رسول خدا -صلى الله عليه وسلم-  </a><a class="text" href="w:text:27.txt">پرواز روح مبارک رسول خدا -صلى الله عليه وسلم-  </a><a class="text" href="w:text:28.txt">نطق عمر بن خطاب -رضي الله عنه-</a><a class="text" href="w:text:29.txt">بيعت با ابوبکر -رضي الله عنه-</a><a class="text" href="w:text:30.txt">کفن و دفن رسول خدا -صلى الله عليه وسلم- </a></body></html>پس از حجّه‌الوداع 
رسول خدا -صلى الله عليه وسلم- تنها حج خود را در سال دهم هجري که – به حجه‌الوداع شهرت يافت- انجام داد. 

در اواخر ماه ذي‌الحجه همان سال که به مدينه بازگشت و بقيه ماه ذي‌الحجه و ماه‌‌هاي محرم و صفر سال يازدهم را در مدينه سپري نمود. 

در ماه صفر سال يازدهم رسول خدا سپاهي را از مجاهدين اسلام سروسامان داد و اسامه‌بن زيد را به عنوان فرماندة آن تعيين فرمود. 

رسول خدا به اسامه دستور فرمود که به طرف شام حرکت کند، و با روميان و اعراب «غساسنه» که با آنان همکاري مي‌کردند، در «بلقاء» به رويارويي بپردازد. و انتقام پدر خود زيد بن حارثه را که در جنگ «مؤته» به شهادت رسيده بود از آنان بگيرد! 

در ميان سپاه اسامه تعدادي از بزرگان مهاجرين و انصار، از جمله عمربن خطاب -رضي الله عنه- حضور داشتند. 

ظاهراً تعدادي از ايشان به خاطر نوجواني اسامه بن زيد در مورد فرماندهي او نظر ديگري داشتند، اما رسول خدا -صلى الله عليه وسلم- فرمودند: «اگر فرماندهي او را زير سؤال ببريد، در واقع مثل اين است که فرماندهي پدرش را زير سؤال برده باشيد، اما سوگند به خداوند او شايستگي فرماندهي را داشت و براي من از جمله محبوب‌ترين مردم بود، و اسامه نيز براي من يکي از محبوب‌ترين انسانهاست»[1]. 


 
--------------------------------------------------------------------------------
 
[1]- البداية والنهاية: اين کثير ج 5 ص 223 - 224<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:3.txt">شناسنامه</a><a class="text" href="w:text:4.txt">مقدمه  </a><a class="folder" href="w:html:5.xml">خلفاي راشدين از خلافت تا شهادت</a><a class="folder" href="w:html:18.xml">بخش اول:  بيماري و وفات رسول خدا -صلى الله عليه وسلم-  </a><a class="folder" href="w:html:31.xml">بخش دوم:  ابوبکر صديق -رضي الله عنه-  از خلافت تا وفات </a><a class="folder" href="w:html:45.xml">بخش سوم:  عمربن خطاب -رضي الله عنه-  از خلافت تا شهادت </a><a class="folder" href="w:html:54.xml">بخش چهارم:  عثمان بن عفان -رضي الله عنه- از خلافت تا شهادت </a><a class="folder" href="w:html:80.xml">بخش پنجم:  حضرت علي‌بن ابيطالب -رضي الله عنه-  از خلافت تا شهادت</a></body></html>ارسال سپاه اسامه آخرين اقدام رسول خدا -صلى الله عليه وسلم- به شمار مي‌آ