 آن نباشد ).
‏ سپس اراده آفرينش آسمان كرد،  در حالي كه دود (گونه،  و به شكل سحابيها در گستره فضاي بي‌انتهاء پراكنده) بود . به آسمان و زمين فرمود: چه بخواهيد و چه نخواهيد پديد آئيد (و شكل گيريد) . گفتند: فرمانبردارانه پديد آمديم (و به همان صورت درآمده‌ايم كه اراده فرموده‌اي ).
‏ آن گاه آنها را به صورت هفت آسمان در دو روز به انجام رساند،  و در هر آسماني فرمان لازمه‌اش را صادر (و نظام و تدبير خاصّي مقرّر) فرمود (و مخلوقات و موجودات متناسب با آنجا را آفريد) . آسمان نزديك را با چراغهاي بزرگي (از ستارگان درخشان و تابان) بياراستيم و (آن را كاملاً از آفات و استراق سمع شياطين) محفوظ داشتيم . اين (امور مذكوره،  اعم از آفرينش جهان هستي و دوران شكل‌گيري و نظم دقيق،  برجوشيده از) برنامه‌ريزي خداوند بسيار توانا و بس آگاه است.

 تصریح می کند که زمین قبل از آسمان آفریده شده و آیات (أَأَنتُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمِ السَّمَاء بَنَاهَا(27) رَفَعَ سَمْکَهَا فَسَوَّاهَا(28) وَأَغْطَشَ لَيْلَهَا وَأَخْرَجَ ضُحَاهَا(29) وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِکَ دَحَاهَا(30)) النازعات: ٢٧ - ٣٠ 
‏ (اي منكرانِ معاد !) آيا آفرينش (مجدّد پس از مرگ) شما سخت‌تر است يا آفرينش آسمان كه خدا آن را (با اين همه عظمت سرسام‌آور و نظم و نظام شگفت،  بالاي سرتان همچون كاخي) بنا نهاده است‌؟
‏ ارتفاع و بلنداي آن را بالا برد و گسترشش داد،  و آن را آراسته و پيراسته كرد و سر و سامانش بخشيد.
‏ و شب آن را تاريك كرد،  و روزِ آن را پديدار و روشن ساخت . 
‏ و پس از آن،  زمين را غلتاند و (به شكل بيضي در آورد و) گستراند.
تصریح دارد بر اینکه زمین بعد از آسمان آفریده شده است. برخی از این ایرادات را نافع بن ازرق و دیگران بر ابن عباس(رض)وارد کرده اند. بخاری در معلقات از سعید بن جبیر روایت کرده که گوید: مردی به ابن عباس گفت: من در قرآن آیاتی می بینم که از نظر من با هم تعارض و تضاد دارند. مثلاً آیه ی: (فَلَا أَنسَابَ بَيْنَهُمْ يَوْمَئِذٍ وَلَا يَتَسَاءَلُونَ) المؤمنون: ١٠١  با آیه ی:(وَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ يَتَسَاءلُونَ) الصافات: ٢٧  تعارض دارد. خداوند در جایی می فرماید:(وَلاَ يَکْتُمُونَ اللّهَ حَدِيثًا) النساء: ٤٢
حال آنکه در جای دیگری از زبان مشرکان می فرماید:(وَاللّهِ رَبِّنَا مَا کُنَّا مُشْرِکِينَ) الأنعام: ٢٣
که در این آیه عقیده ی خود را کتمان نمودند. در آیات:(أَأَنتُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمِ السَّمَاء بَنَاهَا(27) رَفَعَ سَمْکَهَا فَسَوَّاهَا(28) وَأَغْطَشَ لَيْلَهَا وَأَخْرَجَ ضُحَاهَا(29) وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِکَ دَحَاهَا(30)) النازعات: ٢٧ – ٣٠
‏ (اي منكرانِ معاد !) آيا آفرينش (مجدّد پس از مرگ) شما سخت‌تر است يا آفرينش آسمان كه خدا آن را (با اين همه عظمت سرسام‌آور و نظم و نظام شگفت،  بالاي سرتان همچون كاخي) بنا نهاده است‌ ؟ 
‏ ارتفاع و بلنداي آن را بالا برد و گسترشش داد،  و آن را آراسته و پيراسته كرد و سر و سامانش بخشيد . 
‏ و شب آن را تاريك كرد،  و روزِ آن را پديدار و روشن ساخت.
‏ و پس از آن،  زمين را غلتاند و (به شكل بيضي در آورد و) گستراند . ‏
  آفرینش آسمان را قبل از آفرینش زمین ذکر کرده ولی در آیات: 
(قُلْ أَئِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِي خَلَقَ الْأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ وَتَجْعَلُونَ لَهُ أَندَادًا ذَلِکَ رَبُّ الْعَالَمِينَ(9) وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ مِن فَوْقِهَا وَبَارَکَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَا أَقْوَاتَهَا فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ سَوَاء لِّلسَّائِلِينَ(10) ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاء وَهِيَ دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا وَلِلْأَرْضِ اِئْتِيَا طَوْعًا أَوْ کَرْهًا قَالَتَا أَتَيْنَا طَائِعِينَ(11) فَقَضَاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ فِي يَوْمَيْنِ وَأَوْحَى فِي کُلِّ سَمَاء أَمْرَهَا وَزَيَّنَّا السَّمَاء الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ وَحِفْظًا ذَلِکَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ(12))فصلت: ٩ - ١٢
 ‏ بگو: آيا به آن كسي كه زمين را در دو روز آفريده است ايمان نداريد،  و براي او همگونها و انبازهائي قرار مي‌دهيد ؟ او (علاوه از اين كه آفريدگار زمين است) آفريدگار جهانيان هم مي‌باشد.‏
‏ او در زمين بر فراز آن كوههاي استواري قرار داد،  و خيرات و بركات زيادي در آن آفريد،  و موادّ غذائي (مختلف و جوراجور ساكنان) زمين را به اندازه لازم مقدّر و مشخّص كرد . اينها همه (اعمّ از خلق زمين و ايجاد كوهها و تقدير اقوات) روي هم در چهار روز كامل به پايان آمد،  بدان گونه كه نياز نيازمندان و روزي روزي‌خواهان را برآورده كند (و كمترين كم و زيادي در آن نباشد ).
‏ سپس اراده آفرينش آسمان كرد،  در حالي كه دود (گونه،  و به شكل سحابيها در گستره فضاي بي‌انتهاء پراكنده) بود . به آسمان و زمين فرمود: چه بخواهيد و چه نخواهيد پديد آئيد (و شكل گيريد) . گفتند: فرمانبردارانه پديد آمديم (و به همان صورت درآمده‌ايم كه اراده فرموده‌اي ).
‏ آن گاه آنها را به صورت هفت آسمان در دو روز به انجام رساند،  و در هر آسماني فرمان لازمه‌اش را صادر (و نظام و تدبير خاصّي مقرّر) فرمود (و مخلوقات و موجودات متناسب با آنجا را آفريد) . آسمان نزديك را با چراغهاي بزرگي (از ستارگان درخشان و تابان) بياراستيم و (آن را كاملاً از آفات و استراق سمع شياطين) محفوظ داشتيم . اين (امور مذكوره،  اعم از آفرينش جهان هستي و دوران شكل‌گيري و نظم دقيق،  برجوشيده از) برنامه‌ريزي خداوند بسيار توانا و بس آگاه است.
آفرینش زمین را قبل از آفرینش آسمان آورده است. خدا می فرماید: 
(وَکَانَ اللّهُ غَفُورًا رَّحِيمًا) النساء: ٩٦ خداوند آمرزنده و مهربان است.
(وَکَانَ اللّهُ سَمِيعًا بَصِيرًا) النساء: ١٣٤ و خداوند شنواي (اقوال بندگان و) بيناي (اعمال ايشان) است .
گویی خداوند قبلاً این صفات را داشته و بعداً چنان نبوده است.
ابن عباس در جواب گفت: آیه ی:(فَلَا أَنسَابَ بَيْنَهُمْ يَوْمَئِذٍ وَلَا يَتَسَاءَلُونَ) المؤمنون: ١٠١ ‏ 
هنگامي كه (براي بار دوم) در صور دميده شود،  هيچ گونه خويشاوندي و نسبتي در ميان آنان نمي‌ماند (چرا كه هركسي در انديشه نجات خويشتن است) و در آن روز از همديگر نمي‌پرسند (زيرا در جهان ديگر انتساب به فلان شخص يا طايفه و قبيله كارگشا نيست و در آن دم همه از يكديگر رمان و گريزانند) . ‏
در نفخه ی اول است آنجا که می فرماید: 
(وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَمَن فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَن شَاء اللَّهُ) الزمر: ٦٨ ‏
 در صور دميده خواهد شد و تمام كساني كه در آسمانها و زمين هستند مي‌ميرند مگر كساني كه خدا بخواهد (آنان را تا زمان ديگري زنده بدارد) . سپس بار ديگر در آن دميده مي‌شود،  به ناگاه همگي (جان مي‌گيرند و) بپا مي‌خيزند و مي‌نگرند (تا در حق ايشان چه شود و حساب و كتابشان كي انجام پذيرد و سرنوشتشان به كجا بينجامد) . ‏
پس آن موقع میانشان نسبت خویشاوندی وجود ندارد و از 