: الذین آمنوا، دلیل است که امتثال آن از علائم ایمان وترک آن نشانة عدم ایمان است. و جملة: کما کتب... دلالت دارد که صوم بر أمم سابقه و یا بر أنبیاء سابقین واجب بوده، و این جمله ترغیب به صوم است. یعنی این أمر برای شما تنها نبوده بلکه عمومیت داشته. و جملة: لعلکم تتقون دلالت دارد، که روزه موجب تحصیل تقوی می‌باشد بواسطة ترک لذات حیوانی و تشبه به فرشتگان. و باید دانست که صوم عبارتست از ترک أکل و شرب و جماع، ولی با نیت امتثال فرمان، پس اگر کسی ترک أکل و شرب و جماع نمود، بدون نیت صوم، فائدة صومی ندارد. و جملة: أیاماً معدودات، مانند عذرخواهی و جبران تکلیف است، یعنی چند روز مختصری بیش نیست. و کلمة: علی سفر اشاره به این است که نیت سفر رافع تکلیف نیست، بلکه باید بر راه باشد، و جملة: علی الذین یطیقونه ... راجع به پیران و زنان پیر و یا زن شیرده که روزه‌گرفتن بر ایشان زحمت و مشقت زیاد باشد و اگرچه طاقت بیاورند، زیرا حق‌تعالی تکلیف را به قدر وسع خواسته، نه به قدر طاقت، و وسع پائین تر از طاقت است، بنابراین مقدرگرفتن لاءنافیه لازم نیست. پس چنین اشخاص که طاقت روزه‌گرفتن دارند، ولی به قدر وسعشان نیست، باید فدیه دهند، و اگر روزه را گرفتند، کار خوبی کرده‌اند، أما بر ایشان واجب نیست، به دلیل (فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيرًا فَهُوَ خَيرٌ لَهُ) و مقصود از فدیه طعام یک مسکین است که سیر گردد، أما خوبی روزه بر ایشان وقتی است که مضر نباشد، و إلا جایز نیست. و جملة:(وَأَنْ تَصُومُوا خَيرٌ لَكُمْ) دلالت دارد که روزه مفید به حال انسان است، و لذا رسول خدا(ص) فرموده: "صوموا تصحوا"، یعنی روزه بگیرید تا صحت یابید. و جملة:(أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ) دلالت دارد که هر کس این ماه را دریابد، در حال عقل و بلوغ و عدم مانع، باید روزه گیرد، و نیز دلالت دارد که هر کس حاضر در وطن است مکلف به صوم می‌باشد زیرا شهود به معنی حضور آمده.
و جملة: فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ، دلالت دارد که قرآن در ماه مبارک رمضان نازل شده، و این شرافت بزرگی است برای این ما، و در آیة 3 سورة الدخان که فرموده: إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُّبَارَكَةٍ، آن شب مبارک شب قدر است که در سورة قدر آمده، و آن هم در ماه رمضان است. پس معلوم می‌شود بعثت رسول خدا(ص) و نزول قرآن در ماه مبارک رمضان واقع شده، و لذا مسلمین باید بیشتر در این ماه شکر کنند، و عبادت نمایند، و سپس روز فطر آن را عید قرار دهند، برای همین نزول قرآن. و جملة (وَلِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ)، نیز اشاره بهمین نزول قرآن و عیدگرفتن روز فطر و تکبیرات را گفتن است.
و کلمة: هدی للناس، دلالت دارد که قرآن برای مردم، و هدایت ایشان نازل شده، و برای مردم قابل فهم است، تا از برکت آن هدایت شوند، و اگر نفهمند بر ایشان هدایت نیست و از کلمة فرقان استفاده می‌شود که قرآن فاروق و ممیز بین حق و باطل است، و باید هر حدیث و هر مطلبی از مطالب دینی که بنام دین وارد اسلام شده، با قرآن سنجیده شود، اگر موافق قرآن نباشد باطل است، چنانکه در مقدمة 21 کتاب حاضر توضیح داده شد. و جملة: (وَبَينَاتٍ مِنَ الْهُدَى) ، دلالت دارد که تمام آیات قرآن، حتی متشابهاتش روشن و واضح و همه کس فهم می‌باشد، به مقدمة 19 نیز مراجعه شود. پس قرآن معما و مشکل و رمز نیست، و هفت بطن وهفتاد بطن ندارد، فقط باید شخص رجوع‌کننده به زبان عرب آشنا باشد. و جملة: (يرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيسْرَ)... دلالت دارد که تکالیف اسلامی تمامش آسان است، و اگر در قوانین آن چیزی مشکل به نظر می‌رسد ناقلین و پیروان قرآن آن را مشکل کرده‌اند، و صدر اسلام چنین نبوده، از وقتی که مذاهب ایجاد شد، در اطراف هر حکمی آن قدر دقتهای نیش غولی و أحوط‌ها و أقوی‌ها زیاد شد، و ارادة حق در این موارد ارادة قانونی و تشریعی است، نه ارادة تکوینی، زیرا ارادة تکوینی با اختیار بشر در تکالیف جمع نمی‌شود، پس نتیجه چنین است که خدا قانونا احکامی آسان خواسته. و جملة: وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ ، دلالت داردکه باید روزهای ماه رمضان را بطور کامل روزه گرفت تا اینکه ماه شوال دیده شود، و لذا رسول خدا(ص) فرموده: "أفطر للرؤیة و صم للرؤیة". یعنی: بدیدن ماه روزه بگیر، و بدیدن ماه افطار کن. و از جملة وَلِتُكَبِّرُوا اللَّهَ... استفاده می‌شود لزوم تکبیرات روز عید، هم قبل از نماز، و هم بعد از نماز.آیه 36 الی 39
متن آیه:
فَمَا أُوتِيتُمْ مِنْ شَيءٍ فَمَتَاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَيرٌ وَأَبْقَى لِلَّذِينَ آمَنُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ يتَوَكَّلُونَ(شوري/36) وَالَّذِينَ يجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ وَإِذَا مَا غَضِبُوا هُمْ يغْفِرُونَ(شوري/37) وَالَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَينَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ ينْفِقُونَ(شوري/38) وَالَّذِينَ إِذَا أَصَابَهُمُ الْبَغْي هُمْ ينْتَصِرُونَ(شوري/39)
ترجمه: پس آنچه به شما داده شده کالای زندگی دنیاست و آنچه نزد خداست بهتر و پاینده‌تر است برای آنان که ایمان آورده و بر پروردگارشان توکل می‌کنند(36) و آنان که از گناهان بزرگ و کارهای زشت اجتناب می‌کنند و چون به خشم آیند صرف‌نظر می‌کنند(37) و آنان که پروردگار خود را اجابت کرده و نماز را بپا داشته و امرشان بین خودشان به مشورت است و از آنچه روزی ایشان نموده‌ایم انفاق می‌کنند(38) و آنان که چون ستمی به ایشان رسیده نصرت جویند(39). 
نکات: حق‌تعالی اختصاص داده بهرة آخرت را به آنان که دارای صفات پنجگانة در آیات فوق باشند. وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَينَهُمْ، دلالت دارد که امر مشورتی است پس مسلمین باید متوجه و در مشورت امور خصوصا امر زمامداری ساعی باشند. و مقصود از ينْتَصِرُونَ این است که نصرت جویند و انتقام کشند حال اگر کسی بگوید خدا در آیات بسیاری فرموده؛ عفو بهتر است. چگونه در اینجا دستور انتقام داده؟ جواب این است که عفو در موردی خوبست و انتقام در مورد دیگر، در جائی که جانی (جنایتکار) جری خواهد شد در آنجا انتقام باید کشید، و در آنجا که جانی ضعیف است و جری نمی‌شود بلکه طلب عفو می‌کند باید عفو نمود، و لذا در آیة ذیل همین را نیک شمرده: آیه 40 الی 43
متن آیه:
وَجَزَاءُ سَيئَةٍ سَيئَةٌ مِثْلُهَا فَمَنْ عَفَا وَأَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ إِنَّهُ لَا يحِبُّ الظَّالِمِينَ(شوري/40) وَلَمَنِ انْتَصَرَ بَعْدَ ظُلْمِهِ فَأُولَئِكَ مَا عَلَيهِمْ مِنْ سَبِيلٍ(شوري/41) إِنَّمَا السَّبِيلُ عَلَى الَّذِينَ يظْلِمُونَ النَّاسَ وَيبْغُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيرِ الْحَقِّ أُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ(شوري/42) وَلَمَنْ صَبَرَ وَغَفَرَ إِنَّ ذَلِكَ لَمِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ(شوري/43)
ترجمه: و جزای بدی بدیست به مثل آن پس هر که عفو نماید و اصلاح کند پس اجر و پاداشش بر عهدة خداست