ه را بجا می‌آورید(25) و اجابت می‌کند کسانی را که ایمان آوردند و کارهای شایسته انجام دادند و از کرم خود مزد ایشان را بیافزاید، و برای کافران عذابی سخت است(26). 
نکات: جملة: فَإِنْ يشَإِ اللَّهُ يخْتِمْ عَلَى قَلْبِكَ را دو معنی محتمل است: 
یکی این که؛ اگر ادعای وحی و رسالت تو چنان که کفار می‌گویند افتراء بود خدا می‌توانست مهر بزند بر قلبت که دیگر نتوانی چنین جملاتی مانند قرآن اظهار کنی و ظاهر هم همین معنی است. 
دوم اینکه؛ کفار تو را مفتری می‌خوانند و مجنون و ساحر و کذاب، پس اگر خدا می‌خواست چنان قلبت را حفظ می‌کرد که این سخنان در او اثر نکند. 
و مقصود از بِذَاتِ الصُّدُورِ در اینجا چون ذات بمعنی حقیقت است یعنی حقائقی که در سینه است اضافة مظروف به ظرف آن، یعنی عقائد و خیالات که قائم بدلها است. آیه 27 الی 29
متن آیه:
وَلَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِهِ لَبَغَوْا فِي الْأَرْضِ وَلَكِنْ ينَزِّلُ بِقَدَرٍ مَا يشَاءُ إِنَّهُ بِعِبَادِهِ خَبِيرٌ بَصِيرٌ(شوري/27) وَهُوَ الَّذِي ينَزِّلُ الْغَيثَ مِنْ بَعْدِ مَا قَنَطُوا وَينْشُرُ رَحْمَتَهُ وَهُوَ الْوَلِي الْحَمِيدُ(شوري/28) وَمِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَثَّ فِيهِمَا مِنْ دَابَّةٍ وَهُوَ عَلَى جَمْعِهِمْ إِذَا يشَاءُ قَدِيرٌ(شوري/29)
ترجمه: و اگر خدا روزی بندگانش را گشایش بدهد در زمین ستم کنند ولیکن نازل می‌کند باندازه‌ای که بخواهد زیرا او به بندگان خود آگاه و بیناست(27) و اوست که باران مفید را نازل می‌کند پس از آن که ایشان مأیوس شده‌‌اند و رحمت خود را منتشر می‌سازد و اوست سرپرست ستوده(28) و از نشانه‌های قدرت اوست خلق آسمان‌ها و زمین و آنچه از جنبندگان که در آن دو پراکنده، و او بر جمع کردن ایشان هر وقتی که بخواهد تواناست(29). 
نکات: بیشتر آیات قرآن در اثبات صانع تواناست از طریق آیات خلقت او، پس معرفت خدا باید از طریق توجه به آیات قدرت او باشد. و جملة: وَمَا بَثَّ فِيهِمَا مِنْ دَابَّةٍ، دلالت دارد که خدا در آسمان‌ها و زمین یعنی در هر دو جنبندگانی خلق نموده است، پس طبق این آیه در کروات بالا نیز مانند زمین جنبندگانی است، و اکثر دانشمندان فیزیکی نیز بر آنند که در خارج از کرة زمین هم تمدنی وجود دارد، حتی تمدن‌های عالی‌تر از تمدن اهل زمین، و کتاب مجمع البحرین از حضرت علی(ع) روایت کرده (البته آن حضرت هم قطعا از رسول خدا(ص) شنیده) که فرمود: «هذه النجوم التی فی السماء مدائن مثل المدائن التی فی الأرض»، یعنی در این ستارگانی که در آسمان‌هاست شهرهائی وجود دارد مانند شهرهائی که در کرة زمین موجود می‌باشد. و ضمیر عَلَى جَمْعِهِمْ که ضمیر عقلا می‌باشد برای تغلیب است، یعنی اگر چه جنبندگان زمین و آسمان اکثرا ممکن است حیواناتی لا یعقل باشند اما چون عقلاء نیز در بین ایشان هستند و لذا برای احضار ایشان در قیامت ضمیر جمع عاقل آورده است. آیه 30 الی 35
متن آیه:
وَمَا أَصَابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيدِيكُمْ وَيعْفُو عَنْ كَثِيرٍ(شوري/30) وَمَا أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ فِي الْأَرْضِ وَمَا لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِي وَلَا نَصِيرٍ(شوري/31) وَمِنْ آياتِهِ الْجَوَارِ فِي الْبَحْرِ كَالْأَعْلَامِ(شوري/32) إِنْ يشَأْ يسْكِنِ الرِّيحَ فَيظْلَلْنَ رَوَاكِدَ عَلَى ظَهْرِهِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ(شوري/33) أَوْ يوبِقْهُنَّ بِمَا كَسَبُوا وَيعْفُ عَنْ كَثِيرٍ(شوري/34) وَيعْلَمَ الَّذِينَ يجَادِلُونَ فِي آياتِنَا مَا لَهُمْ مِنْ مَحِيصٍ(شوري/35)
ترجمه: و هر مصیبتی که به شما برسد پس برای کارهائی است که قدرت شما آنها را کسب کرده و خدا از بسیاری عفو می‌کند(30) و شما در زمین گریزی نتوانید و برای شما غیر خدا سرپرست و یاوری نیست(31) و از جملة آیات او کشتی‌های روان در دریا است مانند کوه‌های مرتفع(32) اگر خدا بخواهد باد را آرام کند که آنها بر پشت آب راکد شوند حقا که در این آیاتی است برای صبر پیشگان شکرگزار(33) و یا کشتی‌نشینان را غرق کند و هلاکشان نماید بواسطة آنچه کرده‌اند و بسیاری را ببخشد(34) و تا آنان که دربارة آیات ما مجادله و مخاصمه می‌کنند بدانند که برای ایشان گریزگاهی نیست(35). 
نکات: مقصود از جملة: وَمَا أَصَابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيدِيكُمْ، حوادثی است که جاری می‌شود و یا در اثر تنبلی و بیباکی و یا در اثر عصیان بشر بلا و مصیباتی بر او وارد می‌شود، و اگر چه عمومیت ندارد، و ممکن است بگوئیم مخاطب در آیه کفار و فساقند زیرا انبیاء و اولیاء و اطفال را اگر مصیبت برسد برای کسب و عصیانشان نیست، و همچنین است در جملة: أَوْ يوبِقْهُنَّ... یوبق أهلهن می‌باشد. و وَيعْلَمَ منصوبست بتقدیر لام یعنی؛ لأن یعلم. آيه 183 الي 185
متن آيه:
يا أَيهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيكُمُ الصِّيامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ(البقرة/183) أَيامًا مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيامٍ أُخَرَ وَعَلَى الَّذِينَ يطِيقُونَهُ فِدْيةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيرًا فَهُوَ خَيرٌ لَهُ وَأَنْ تَصُومُوا خَيرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ(البقرة/184) شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَينَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيصُمْهُ وَمَنْ كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيامٍ أُخَرَ يرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيسْرَ وَلَا يرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ(البقرة/185)
ترجمه: ای مؤمنین مقرر شده بر شما روزه‌گرفتن چنانکه واجب شده بود بر کسانیکه قبل از شمابودند تا باشد شما پرهیزکار شوید(183) چند روزی شمرده شده، پس هر کس از شما بیمار و یا بر سفر بود بهمان شماره از روزهای دیگر، و بر آنانکه طاقت دارند به زحمت، طعام مسکینی فدا دهند، پس آنکه خیری را انجام دهد، بهتر است و برای او خوبست، و روزه‌گرفتن برای شما خوبست اگر بدانید(184) ماه رمضان که نازل شده در آن قران، در حالیکه قرآن هدایت است برای مردم، و آیات روشنی است از هدایت، و جداکنندة حق است از باطل، پس هر کس از شما در این ماه حاضر بود باید روزه گیرد، و آنکه بیمار و یا بر سفر باشد، پس به همان شماره از روزهای دیگر، خدا برای شما آسانی را خواسته و سختی را نخواسته، و باید این شماره را کامل گردانید، و خدا را بزرگ شمارید در مقابل اینکه شما را هدایت کرده، و شاید شکرگزار باشید.(185)
نکات: خطاب (يا أَيهَا الَّذِينَ آمَنُوا)، موجب افتخار مؤمنین و جبران زحمت مکلفین است، و خطاب قبل از أمر و نهی نشانة اهمیت آن أمر و نهی است. و جمل