ِّمَن يَخْشَى» بي گمان در گرفتار شدن فرعون به عذاب براي کسي که از خدا بترسد پند و عبرت بزرگي است. چون هرکس که از خدا بترسد از نشانه و عبرت ها فايده مي برد. پس وقتي عذاب فرعون را ببيند مي داند که هرکس تکبر ورزد و نافرماني کند و با پادشاه برتر و والا به مبارزه برخيزد خداوند او را در دنيا و آخرت عذاب مي دهد. ولي هرکس که ترسي از خدا در دل او نباشد به هيچ نشانه اي ايمان نمي آورد.أَأَنتُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمِ السَّمَاء بَنَاهَا آيا شما به  خلقت  سخت تريد يا اين  آسماني  که  او بنا نهاده  ?
رَفَعَ سَمْكَهَا فَسَوَّاهَا سقفش  را، برافراشت  و بپرداختش  ،
وَأَغْطَشَ لَيْلَهَا وَأَخْرَجَ ضُحَاهَا شبش  را تاريک  کرد و روشنايي  اش  را آشکار ساخت  ،
وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِكَ دَحَاهَا و پس  از آن  زمين  را بگسترد ،
أَخْرَجَ مِنْهَا مَاءهَا وَمَرْعَاهَا و از آن  آب  بيرون  آورد و چراگاهها پديد کرد ،
وَالْجِبَالَ أَرْسَاهَا و کوهها را استوار گردانيد ،
مَتَاعًا لَّكُمْ وَلِأَنْعَامِكُمْ براي  بهره  گيري  شما و چارپايانتان
خداوند براي کساني که زنده شدن پس از مرگ را انکار مي کنند دليل روشن و واضحي ارائه مي دهد و مي فرمايد:« أَأَنتُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمِ السَّمَاء بَنَاهَا» اي انسان ها! آيا آفرينش شما سخت تر است يا آفرينش آسمان ها با آن حجم بزرگ و خلقت محکم و ارتفاع شگفت انگيز که خداوند آن را ساخته است؟ 
« رَفَعَ سَمْكَهَا» جرم و سيماي آسمان را برافراشته و ارتفاع آن را بالا برده است. « فَسَوَّاهَا» و با استحکام و استواري شگفت انگيز، آن را سامان داده است. « وَأَغْطَشَ لَيْلَهَا» شبش را تاريک کرد. وقتي شب مي شود تاريکي همه گوشه هاي آسمان را فرا مي گيرد و زمين را تاريک مي گرداند. « وَأَخْرَجَ ضُحَاهَا» و روز آن را روشن گرداند. هنگامي که خورشيد طلوع مي کند مردم به دنبال منافع ديني و دنيوي خود مي روند.
« وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِكَ دَحَاهَا» بعد از آفرينش آسمان زمين را هموار و آماده ساخت و منافع آن را در آن به وديعه نهاد. و اين منافع را چنين توضيح نمود:« أَخْرَجَ مِنْهَا مَاءهَا وَمَرْعَاهَا؛ وَالْجِبَالَ أَرْسَاهَا» آب زمين و چراگاهش را از آن بيرون آورد و کوه ها را در زمين استوار و محکم گرداند. پس خداوند براساس اين آيات زمين را بعد از آفرينش آسمان ها هموار  نمود و گستراند.
اما خود آفرينش زمين قبل از آفرينش آسمان بوده است. همان طور که مي فرمايد:« قُل أَئِنَّکُم لَتَکفُرُونَ بِالَّذِي خَلَقَ الأَرضَ فِي يومينِ وَتَجعَلوُنَ لَهُ أَندَادَا ذَلِکَ رَبُّ العَلَمينَ» بگو: « آيا شما به کسي کفر مي ورزيد که زمين را در دور روز آفريد و براي او همتاياني قرار مي دهيد؟» اين است پروردگار جهانيان. سپس مي فرمايد:« ثُمَّ استَوَي إِلَي السَّمَاءِ » وانگهي به سوي آفرينش آسمان قصد نمود. 
پس خدايي که آسمان هاي بزرگ و  انوار و اجرامي که در آن هست و زمين ضخيم و آنچه را از ضروريات مردم که در خود دارد آفريده است قطعا انسان ها را پس از مرگشان زنده مي کند و آن ها را طبق اعمالشان مجازات خواهد کرد. پس هرکس کار نيک کند پاداش نيک دارد و هرکس کار بد کند جز خودش کسي را ملامت نکند. بنابراين به موضوع قيامت و جزا و پاداش آخرت پرداخت و فرمود:فَإِذَا جَاءتِ الطَّامَّةُ الْكُبْرَى چون  آن  حادثه  بزرگ  در رسد ،
يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الْإِنسَانُ مَا سَعَى روزي  که  آدمي  همه  اعمال  خود را به  ياد آورد ،
وَبُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَن يَرَى و جهنم  را به  هر که  مي  بيند نشان  دهند ،
فَأَمَّا مَن طَغَى پس  هر که  طغيان  کرده  ،
وَآثَرَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا و زندگي  اينجهاني  را برگزيده  ،
فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوَى جهنم  جايگاه  اوست
وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى اما هر کس  که  از عظمت  پروردگارش  ترسيده  و نفس  را، از هوي  بازداشته  ،
فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَى بهشت  جايگاه  اوست.
وقتي که رستاخيز و شدت و سختي بزرگ آن فرا مي رسد در اين هنگام پدر، فرزندش را فراموش مي کند. و دوست، دوست خود را فراموش مي کند.
« يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الْإِنسَانُ مَا سَعَى» روزي که انسان تلاش دنيا و کار خوب و بدي را که انجام داده است به ياد مي آورد و آرزو مي کند که اي کاش يک ذرّه به نيکي هايش افزوده مي شد، و به خاطر يک ذرّه اضافه شدن بدي هايش اندوهگين مي شود. و مي داند که اساس سود و زيان تلاشي است که در دنيا کرده است و جز اعمالش هر پيوندي را که در دنيا داشته است فراموش مي کند.
« وَبُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَن يَرَى» و دوزخ آشکار و نمايان مي گردد و هرکسي آن را مي بيند و دوزخ براي دوزخيان آماده شده و براي گرفتن آن ها آماده گشته است و فقط منتظر فرمان پروردگارش مي باشد. 
« فَأَمَّا مَن طَغَى» و امّا کسي که از حد گذشته و بر ارتکاب گناهان بزرگ به خود جرات کرده است. « وَآثَرَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا» و زندگاني دنيا را بر آخرت ترجيح داده و براي زندگي دنيا تلاش کرده و تمام وقت خود را صرف لذتّ هاي آن نموده و آخرت و عمل کردن براي آن را فراموش کرده است.
« فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوَى» کسي که چنين باشد جايگاه او دوزخ است. « وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ» اما کسي که از ايستادن در حضور پروردگار و از مجازات دادگرانه او ترسيده و اين ترس در دل او اثر گذاشته باشد. « وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى» و نفس را از هوي و هوس که آن را از اطاعت خدا باز مي دارد بازداشته باشد و از آنچه پيامبر آورده است پيروي نمايد و با هواي نفس و شهوت که انسان را از خير باز مي دارند مبارزه کند. « فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَى» کسي که اين گونه باشد بهشت که هر شادي و نعمت و سروري را در بردارد جايگاه اوست.يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا تو را از قيامت  مي  پرسند که  چه  وقت  واقع  شود
فِيمَ أَنتَ مِن ذِكْرَاهَا از ياد کردن  آن  تو را چه  کار است  ?
إِلَى رَبِّكَ مُنتَهَاهَا منتهاي  آن  نزد پروردگار توست
إِنَّمَا أَنتَ مُنذِرُ مَن يَخْشَاهَا جز اين  نيست  که  تو کساني  را که  از آن  روز بترسند بيم  مي  دهي
كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَهَا لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا عَشِيَّةً أَوْ ضُحَاهَا  چون  آن  را ببينند ، پندارند در اين  جهان  جز يک  شامگاه  يا چاشت  درنگ  نکرده  اند.
يعني تکذيب کنندگان قيامت تو را درباره قيامت مي پرسند که چه زماني واقع مي شود؟ پس خداوند آن ها را پاسخ داد و فرمود:« فِيمَ أَنتَ مِن ذِكْرَاهَا» اين که بدانيد کي واقع مي شود براي تو و آن ها چه فايده اي دارد؟ پس دانستن اين مطلب نتيجه اي ندارد. بنابراين آگاهي مردم از زمان وقوع قيامت براي آن ها هيچ مصلحت ديني و دنيوي ندارد بلکه مصلحت در اين است که بر آن ها پوشيده بماند و دانستن و آگاهي از زمان وقوع قيامت بر همه ي خلائق پوشيده مي باشد. و کسي در اي