عال نجات مييابد و فرمود: نجاتي نيست مگر براي كسي كه اهل توبه باشد و از شرك ورزي و گناهان دوري ورزد و به خدا ايمان آورد و او را عبادت نمايد، و از پيامبرانش اطاعت كند و آنها را تصديق نمايد و كار شايسته انجام دهد و در اين راستا از پيامبرانش پيروي نمايد.
فَعَسَى أَن يَكُونَ مِنَ الْمُفْلِحِينَ پس اميد است كسي كه اين خصلتها را داشته باشد از زمرة رستگاران گردد؛ آنهايي كه به مطلوب دست مييابند و از امر ناگوار نجات پيدا ميكنند. پس براي رستگار شدن راهي جز اين وجود ندارد.وَرَبُّكَ يَخْلُقُ مَا يَشَاء وَيَخْتَارُ مَا كَانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ پروردگار تو هر آنچه را بخواهد ميآفريند، و [هر كس را بخواهد] بر ميگزيند، و آنان اختياري ندارند. خداوند بسي منزهتر و بالاتر از آن است كه برايش شريك قرار ميدهند.
وَرَبُّكَ يَعْلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُورُهُمْ وَمَا يُعْلِنُونَ و پروردگارت آنچه دلهايشان پنهان ميدارد و آنچه كه آشكار ميسازد، ميداند.
وَهُوَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَهُ الْحَمْدُ فِي الْأُولَى وَالْآخِرَةِ وَلَهُ الْحُكْمُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ و اوست «الله» معبود به حق ديگري جز او نيست، و فرمانروايي از آن اوست و به سوي او بازگردانده ميشويد.
در اين آيات خداوند بيان ميدارد كه او همة مخلوقات را آفريده و مشيت و ارادة او در همة آفريدهها نافذ است، و هر كس را كه بخواهد بر ميگزيند و هر فرمان و زمان و مكاني را كه بخواهد انتخاب ميكند، و هيچكس ديگري حق انتخاب ندارد.
و خداوند از داشتن شريك و پشتيبان و فرزند و همسر و هر آنچه شريك او قرار ميدهند پاك و منزه است. و به آنچه كه دلهايشان پنهان ميدارد و آنچه كه آشكار ميسازند آگاه است. و فقط او معبود ستايش شده در دنيا و آخرت است، و به خاطر برخورداري از صفتهاي جلال و جمال، و به خاطر احساني كه به بندگانش نموده مورد ستايش قرار ميگيرد. و او در هر دو جهان حاكم است؛ در دنيا به حكم و فرمان تقديري حكم مينمايد كه مصداق آن همة چيزهايي است كه آفريده و پديد آورده است. و حكم ديني نيز از آن اوست كه مصداق آن مجموعة شريعتها و اوامر و نواهي است. و در آخرت به حكم تقديري و جزايي خود حكم ميكند. بنابراين فرمود: وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ وبه سوي او بازگردانده ميشويد؛ پس هر يك از شما را به خاطر عمل خوب و بدش جزا و سزا ميدهد.قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِن جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ اللَّيْلَ سَرْمَدًا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَنْ إِلَهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُم بِضِيَاء أَفَلَا تَسْمَعُونَ بگو: «به من بگوييد اگر خداوند شب را بر شما تا روز قيامت پيوسته بگرداند، كيست معبودي غير از خداوند كه برايتان روشني بياورد؟ آيا نميشنويد؟!».
قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِن جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ النَّهَارَ سَرْمَدًا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَنْ إِلَهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُم بِلَيْلٍ تَسْكُنُونَ فِيهِ أَفَلَا تُبْصِرُونَ بگو: «به من خبر دهيد اگر خداوند روز را تا قيامت بر شما ماندگار كند، به جز خدا كدام معبود است كه بتواند براي شما شبي را بياورد تا در آن آرام گيريد؟آيا نميبينيد؟».
وَمِن رَّحْمَتِهِ جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَلِتَبْتَغُوا مِن فَضْلِهِ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ و از رحمت خود شب و روز را برايتان مقرر داشت تا در آن بياراميد و فضل خدا را بجوئيد و باشد كه سپاس بگزاريد.
اين منتي از جانب خدا بر بندگانش است كه آنها را به ادا كردن شكر و انجام بندگي و به جاي آوردن حق خدا فرا ميخواند. آري! منت و فضل خداست كه از سر لطف و رحمت خويش روز را براي آنها آفريده است تا فضل خدا را بجويند، و براي طلب روزيهاي خود و زندگيشان در روشنايي روز به اينجا و آنجا بروند، و پخش شوند. و شب را آفريده است تا در آن آرام بگيرند و روح و جسم آنها از خستگي كار و فعاليت روزانه بياسايد.
پس اين از فضل و رحمت خدا نسبت به بندگانش ميباشد، و آيا كسي ميتواند اين چيزها را به وجود بياورد؟! إِن جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ اللَّيْلَ سَرْمَدًا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَنْ إِلَهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُم بِضِيَاء أَفَلَا تَسْمَعُونَ اگر خداوند شب را تا روز قيامت ماندگار كند به جز خدا كيست كه بتواند براي شما روشني بياورد؟آيا مواعظ خدا و آيات را نميشنويدو نميفهميد؟! إِن جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ النَّهَارَ سَرْمَدًا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَنْ إِلَهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُم بِلَيْلٍ تَسْكُنُونَ فِيهِ أَفَلَا تُبْصِرُونَ و اگر خداوند روز را تا قيامت بر شما ماندگار كند به جز خدا كدام معبود است كه بتواند شبي را برايتان بياورد تا در آن آرام گيريد؟ آيا عبرت نميگيريد و نشانهها و آيات خدا را نميبينيد تا بينش شما روشن گردد و راه راست را در پيش گيريد؟!
در مبحث شب فرمود: أَفَلَا تُبْصِرُونَ آيا نميبينيد، چون قوة شنيدن در شب از قوة بينايي قويتر است و در روز قوة بينايي از شنوايي قويتر ميباشد.
و از آيات چنين بر ميآيد كه بنده بايد در نعمتهاي خداوند بيانديشد و به دقت در آن بنگرد و عدم و وجو آن را با هم مقايسه كند. زيرا اگر وجود نعمت با عدم آن مقايسه شود عقل انسان متوجه منت و احسان خدا ميگردد. به خلاف كسي كه به داشتن چيزهايي عادت كرده و چنين فكر ميكند كه اين نعمات هميشه بودهاند و همواره ادامه خواهند داشت، پس خداوند را بر نعمتهايش ستايش نميكند و از ابراز نياز به درگاه خداوند ابا ميورزد. چنين كسي به كوري قلب دچار شده است و فكر شكرگزاردن و ذكر خداوند به ذهنش هم خطور نميكند.وَيَزِيدُ اللَّهُ الَّذِينَ اهْتَدَوْا هُدًى وَالْبَاقِيَاتُ الصَّالِحَاتُ خَيْرٌ عِندَ رَبِّكَ ثَوَابًا وَخَيْرٌ مَّرَدًّا و خداوند بر هدايت کساني که هدايت يافته اند، مي افزايد و نيکي هاي ماندگار در نزد پروردگارت از حيث پاداش بهتر و خوش سرانجام تر است. 
وقتي بيان کرد که بر گمراهي ستمگران مي افزايد و به آنها مهلت مي دهد، اين را نيز بيان داشت که خداوند از فضل و رحمت خويش بر هدايت کساني که در راه هدايت گام بر مي دارند، مي افزايد. و هدايت شامل علم مفيد و عمل صالح است. پس هر کس راه کسب علم و ايمان و عمل صالح را در پيش گيرد، خداوند آن را ابرايش افزودن و سهل و آسان مي گرداند، و چيزهاي ديگري به او عطا  مي گرداند که با کسب و علم خود نمي تواند آن را به دست آورد و اين دليلي است بر اينکه ايمان اضافه و کم مي شود، آن طور که سلف صالح گفته اند: و نيز اين فرمودۀ الهي: (ويزداد  الذين آمنوا ايمنا) تا ايمان مومنان افزوده گردد، (و اذا تليت عليهم ءايته زادتهم ايمنا) و هنگامي که آيات خداوند بر آنها تلاوت شود ايمانشان افزون مي گردد]. بر اضافه و کم شدن ايمان دلالت مي نمايد. 
واقعيت نيز بر کم و زياد شدن ايمان دلالت مي کند، زيرا ايمان عبارت است از اعقتاد 