تَدْخُلُواْ الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَعْلَمِ اللّهُ الَّذِينَ جَاهَدُواْ مِنكُمْ وَيَعْلَمَ الصَّابِرِينَ» اين استفهام انکاري است، يعني گمان نبريد، و به خاطرتان نيايد که شما بدون مشقت و تحمل سختي در راه خدا و طلب خشنودي او وارد بهشت شويد. بهشت بالاترين خواسته مومن بوده، و برترين چيزي است که علاقمندان براي به دست آوردن با يکديگر به رقابت مي پردازند. و هر اندازه خواسته بزرگتر  باشد، وسيله و کاري که انسان را به آن مي رساند بزرگتر خواهد بود. 
پس به آسايش نمي توان رسيد مگر با ترک راحتي، و نعمتي را نمي توان دريافت مگر با ترک نعمت.
اما ناراحتي هاي دنيا که در راه خدا به بنده مي رسد، هنگامي که نفس به آنها عادت کرد و سرانجام آن را دانست، اين ناراحتي ها در نزد صاحبان بصيرت به بخششي تبديل مي شوند که از رويارويي با آن ها خوشحال مي شوند و هيچ اهميتي به آنها نمي دهند، و اين فضل خداست که به هرکس بخواهد، مي دهد.
سپس خداوند آنها را به سبب آرزويي که در دل داشتند و در پي رسيدن به آن بودند، و در اين رهگذر بي صبري نمودند سرزنش کرد، و فرمود: « وَلَقَدْ كُنتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ مِن قَبْلِ أَن تَلْقَوْهُ» زيرا بسياري از اصحاب (ص) همان کساني که نتوانسته بودند در جنگ بدر شرکت کنند ، آرزو داشتند خداوند آنها را در صحنه جنگي حاضر  کند، تا تلاش خود را مبذول دارند. 
خداوند متعال به آنها فرمود: « فَقَدْ رَأَيْتُمُوهُ» و آنچه را که آرزو کرده بوديد با چشمهايتان ديديد، « وَأَنتُمْ تَنظُرُونَ» پس چرا  بردباري نکرديد؟ زيرا اين حالت خوب نيست، به ويژه براي کسي که آن را تمنا کرده، و آنچه را آرزو کرده ، حاصل شده است، بلکه بر او لازم است تا آنچه را که در توان دارد در اين مورد صرف نمايد.
و اين آيه دليلي است بر اين که آرزوي شهادت مکروه نيست، زيرا خداوند آنها را به خاطر آرزويي که کرده بودند ملامت ننمود و برآنان اعتراض نکرد، بلکه به خاطر جامه عمل نپوشاندن به آرزويشان بر آنها اعتراض  کرد. و الله اعلم.وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَن يَنقَلِبْ عَلَىَ عَقِبَيْهِ فَلَن يَضُرَّ اللّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللّهُ الشَّاكِرِينَ ، جز اين  نيست  که  محمد پيامبري  است  که  پيش  از او پيامبراني  ديگر بوده ، اند  آيا اگر بميرد يا کشته  شود ، شما به  آيين  پيشين  خود باز مي  گرديد ،هر کس  که  بازگردد هيچ  زياني  به  خدا نخواهد رسانيد  خدا سپاسگزاران  را  پاداش  خواهد داد.
وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلاَّ بِإِذْنِ الله كِتَابًا مُّؤَجَّلاً وَمَن يُرِدْ ثَوَابَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَن يُرِدْ ثَوَابَ الآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْهَا وَسَنَجْزِي الشَّاكِرِينَ ، هيچ  کس  جز به  فرمان  خدا نمي  ميرد  مدت  مکتوب  است   هر کس  خواهان   ثواب  اينجهاني  باشد به  او مي  دهيم  و هر کس  خواهان  ثواب  آنهاني  باشد به او مي  دهيم  و شاکران  را پاداش  خواهيم  داد.
سپس خداوند متعال فرمود: « وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ» نيست محمد (ص) مگر پيغمبري که پيغمبراني ديگر پيش از او بوده و رفته اند. يعني پيامبر تازه اي نيست، بلکه از نوع همان پيامبراني است که پيش از او بوده، و موظف به رساندن پيام پروردگار و اجراي دستورات او بوده اند. و آنان براي هميشه زنده نيستند، و براي امتثال  فرمان خدا و عمل به دستورات وي زنده بودن آنها شرط نيست، بلکه بر امت ها واجب است که در هر وقت و هر حال پروردگارشان را بپرستند. « أَفَإِن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ» پس آيا اگر او بميرد يا کشته شود، آنچه را که او پيش شما آورده است از قبيل: ايمان يا جهاد و يا ديگر دستورات را ترک کرده و به عقب برگرديد؟!  خداوند متعال فرمود: « وَمَن يَنقَلِبْ عَلَىَ عَقِبَيْهِ فَلَن يَضُرَّ اللّهَ شَيْئًا» و هرکس به عقب برگردد هيچ ضرري به خدا نمي رساند. بلکه به خودش زيان مي رساند، چرا که خداوند از آنها بي نياز است، و دينش را پايدار مي نمايد، و بندگان مومن خويش را قدرت و عزت مي بخشد.
پس از آنکه خداوند آنهايي را که بهعقب برگشتند، سرزنش نمود، کساني را مورد ستايش قرار داد که در کنار پيامبر پا برجا ماندن و پايداري نمودند و  فرمان پروردگار را اطاعت کردند، و فرمود: « وَسَيَجْزِي اللّهُ الشَّاكِرِينَ» و سپاسگزاران را پاداش خواهد داد. و شکر و سپاسگزاري انجام نمي پذيرد مگر اينکه انسان در هر حال خداوند را بندگي نمايد.
در اين آيه کريمه خداوند بندگانش را راهنمايي مي نمايد که نبايد از دست دادن رئيس و رهبر، ايمانشان يا بعضي از لوازمات آن را متزلزل کند هر چند که رئيس و رهبر، بزرگ باشد. 
چرا که در هر امري از امور دين، گروهي کفايت و شايستگي آن را دارند که رياست و راهنمايي ديگران را به عهده بگيرند، و هرگاه يکي از آنان از ميان رفت، کسي ديگر در جاي او قرار بگيرد. 
و  بايد توده مومنان برحسب توانايي که دارند هدفشان اقامه دين خدا و دفاع از آن و جهاد در راه آن باشد، و نبايد به خاطر فرمانده خود بجنگند، به گونه اي که اگر فرمانده از بين رفت آنها هم از عمل به وظايف خويش باز بمانند، زيرا در اين صورت کارهايشان سامان نمي يابد. و نيز اين آيه بزرگترين دليل بر فضيلت ابوبکر صديق رضي الله عنه و يارانش است که پس از پيامبر (ص) با مرتدين جنگيدند، و آنان سرور شکر گذارانند.
سپس خداوند متعال خبر مي دهد که همه مردم زندگي شان به اَجل هايشان وابسته  است، و در زمان فرا رسيدن مرگ، به فرمان خدا و تقدير و قضاي الهي مي  ميرند، پس هرکس که مقدر شده باشد  بميرد، مي ميرد ، گرچه سببي در کار نباشد، و هرکس که خداوند بخواهد در کار نباشد، اگر همه اسباب مرگ ، او را فرا گيرند، قبل از رسيدن اجلش زياني به او نمي رسد، زيرا خداوند زنده ماندن او را براي مدت معيني مقدر نموده است: « إِذا جَاءَ أَجَلُهُم فَلَا يستَخرِوُنَ سَاعَةَ وَلَا يستقدِمُونَ» چون اجل آنها  فرا رسد، يک لحظه پس و پيش نمي افتند. سپس خداوند متعال خبر داد که او پاداش دنيا و آخرت را به هر کس که بخواهد مي بخشد ، و فرمود: « وَمَن يُرِدْ ثَوَابَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَن يُرِدْ ثَوَابَ الآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْهَا» و هرکس که پاداش اين دنيا را بخواهد به او از آن مي دهيم، و هرکس پاداش آن دنيا را بخواهد، از آن به او مي دهيم. خداوند متعال مي فرمايد: « کُلَّا نُّمِدُ هَوُلَاءِ وَهَوُلاءِ مِن عَطَاءِ رَبِکَ وَمَا کَانَ عَطَاءِ رَبِکَ مَحظُوراً ، انظُر کَيفَ فَضَّلنَا بَعضَهُم عَلَي بَعضٍ وَللاخِرة أَکبَرُ دَرَجتِ وَأَکبَرُ تَفضِيلاً » از عطاء و فضل پروردگارت به هر دو دسته از مومنان و کافران مي دهيم، و عطاء و فضل پروردگارت هيچ گاه بر هيچ کس ممنوع نبوده است. نگاه کن و بيانديش چگونه برخي را بر بر