ننده را قبل از اينکه پاسخ بدهد، بداند، چون اين کار باعث مي شود تا او پاسخ درستي بدهد.إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ؛ هر آينه  درخت  زقوم  ،
طَعَامُ الْأَثِيمِ طعام  گناهکاران  است
كَالْمُهْلِ يَغْلِي فِي الْبُطُونِ همانند مس  گداخته  در شکمها مي  جوشد
كَغَلْيِ الْحَمِيمِ همانند جوشيدن  آب  جوشان
خُذُوهُ فَاعْتِلُوهُ إِلَى سَوَاء الْجَحِيمِ بگيريدش  و به  سختي  به  ميان  جهنمش  بکشيد :
ثُمَّ صُبُّوا فَوْقَ رَأْسِهِ مِنْ عَذَابِ الْحَمِيمِ و بر سرش  آب  جوشان  بريزيد تا شکنجه  شود
ذُقْ إِنَّكَ أَنتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ بچش  ، که  تو پيروزمند و، بزرگواري
إِنَّ هَذَا مَا كُنتُم بِهِ تَمْتَرُونَ اين  همان  چيزي  است  که  در آن  شک  مي  کرديد
وقتي خداوند متعال از روز قيامت سخن گفت و فرمود در آن روز ميان بندگانش داوري خواهد کرد بيان داشت که بندگانش در آن روز به دو گروه تقسيم خواهند شد؛ گروهي در بهشت خواهند بود و گروهي در جهّنم خواهند ماند و آنها کساني هستند که با انجام کفر و گناهان، مرتکب جرم و گناه شده اند و خوراک آنها « إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ» درخت زقّوم است که بدترين و زشت ترين درختان است و طعم و مزه آن « كَالْمُهْلِ» همانند ريم و چرک بدبو و بسيار داغ است. « يَغْلِي فِي الْبُطُونِ؛ كَغَلْيِ الْحَمِيمِ» و در شکم ها مانند آب جوشان مي جوشد. و به فردي که عذاب داده مي شود گفته مي شود:« ذُقْ إِنَّكَ أَنتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ» بچش مزّه ي اين عذاب دردناک و کيفر وخيم را، زيرا تو به گمان خود قدرتمند بودي و از عذاب خدا جلوگيري مي کردي، و تو به گمان خود پيش خود پيش خداوند ارزشمند بودي و ادّعا کردي که عذابي به تو نمي رسد. پس امروز برايت روشن شد که ذليل و خوار هستي. « إِنَّ هَذَا مَا كُنتُم بِهِ تَمْتَرُونَ» اين عذاب بزرگ همان چيزي است که درباره آن شک مي کرديد، امّا اکنون برايتان حق و يقين گشته است.إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي مَقَامٍ أَمِينٍ؛ پرهيزگاران  در جاي  امني  هستند ،
فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ در باغها و چشمه  سارها ،
يَلْبَسُونَ مِن سُندُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُّتَقَابِلِينَ لباسهايي  از سندس  و استبرق  مي  پوشند و رو به  روي  هم  مي  نشينند
كَذَلِكَ وَزَوَّجْنَاهُم بِحُورٍ عِينٍ همچنين  حورالعين  را به  همسريشان  درآوريم
يَدْعُونَ فِيهَا بِكُلِّ فَاكِهَةٍ آمِنِينَ در ايمني  هر ميوه  اي  را که  بخواهند مي  طلبند
لَا يَذُوقُونَ فِيهَا الْمَوْتَ إِلَّا الْمَوْتَةَ الْأُولَى وَوَقَاهُمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ در آنجا طعم  مرگ  را، نمي  چشند ، مگر همان  مرگ  نخستين   و آنها را خدا  از عذاب  جهنم  نگه  داشته  است
فَضْلًا مِّن رَّبِّكَ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ اين  بخششي  است  از جانب  پروردگارت  ، و اين  پيروزي  بزرگي  است
فَإِنَّمَا يَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ ما اداي  سخن  خويش  بر زبان  تو آسان  کرديم  ، باشد که  پند گيرند
فَارْتَقِبْ إِنَّهُم مُّرْتَقِبُونَ تو منتظر باش  که  ايشان  نيز منتظرند
اين پاداش کساني است که با ترک گناهان و انجام طاعت از  ناخشنودي و عذاب خدا پرهيز کرده اند، پس وقتي ناخشنودي و عذاب از آنها دور گشته است خشنودي خداوند و پاداش زياد و ميوه ها و چشمه سارها  براي آنها محقق گشته است که از زير کاخ هاي آنان جويبارها روان است و در باغ هاي بهشت آن را مي جوشانند. باغ ها را به نعمت ها نسبت داد چون هر آنچه که اين باغ ها در بردارند همه نعمت و شادماني است و از هر جهت کامل مي باشد و هيچ چيز ناخوشايند و ناگواري در آن وجود ندارد. و لباس آنها از ابريشم سبز کلفت و نازک است، « مُّتَقَابِلِينَ» آنها رو به رو و در کمال راحتي و آرامش و محّت و زندگي خوب و آداب نيکو نشسته اند.
« كَذَلِكَ» نعمت و شادماني کامل اين گونه  است. « وَزَوَّجْنَاهُم بِحُورٍ عِينٍ» و زنهاي زيبايي را که از زيبايي شان چشم ها و عقل ها حيران است و داراي چشم هاي درشت و زيبا هستند به همسري آنان در مي آوريم.
« يَدْعُونَ فِيهَا بِكُلِّ فَاكِهَةٍ» آنان در بهشت هر ميوه اي را که بخواهند از آنچه که در دنيا اسمش هست و از آنچه که در دنيا اسمي از آن نيست و شبيهي  ندارد مي طلبند، پس هر ميوه اي، از هر نوع را که بخواهند بدون زحمت و مشقّت فورا برايشان حاضر مي گردد.« آمِنِينَ» و از تمام شدن آن و از زيان آن ايمن هستند و نيز از هر امر ناگوار و از بيرون آمدنِ از بهشت و از مرگ در امان مي باشند. بنابراين فرمود:« لَا يَذُوقُونَ فِيهَا الْمَوْتَ إِلَّا الْمَوْتَةَ الْأُولَى» اصلا و به طور کلّي در بهشت مرگي وجود ندارد و آنها هرگز نمي ميرند و اگر در آن مرگي بود مرگ نخستين که مرگ دنياست را  استثنا نمي کرد. پس آنها هر آنچه دوست دارند و مي خواهند به طور کامل برايشان فراهم است.« وَوَقَاهُمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ؛ فَضْلًا مِّن رَّبِّكَ» و خداوند آنان را از عذاب جهنّم محفوظ داشته است و به دست آمدن نعمت ها و دور شدن عذاب از آنها از لطف و فضل خداوند بر آنهاست. و خداوند متعال است که به آنها توفيق داده تا کارهاي شايسته انجام دهند؛  کارهايي که با آن خير آخرت را به دست آورده اند، و نيز خداوند به آنها نعمت هايي عطا کرده است که اعمالشان به آن نمي رسد. « ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ » اين است کاميابي بزرگ. و چه کاميابي و رستگاري مي تواند از به دست آوردن خشنودي خدا و در امان ماندن از عذاب و خشم او بزرگ تر باشد؟
« فَإِنَّمَا يَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ» ما قرآن را با زبان تو که به طور مطلق شيواترين و بزرگ ترين زبانهاست آسان کرده ايم پس با زبان تو کلمات قرآن و معاني آن آسان گشته است. « لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ» تا آنچه را که به سودشان است فرا بگيرند و آن را انجام دهند و آنچه را که به زيانشان است ترک کنند.
« فَارْتَقِبْ» پس منتظر آن خير و پيروزي باش که خداوند به تو وعده داده است« إِنَّهُم مُّرْتَقِبُونَ» و مسلّما آنان هم منتظر عذابي خواهند بود که آنها را فرا خواهد گرفت. اين دو انتظار کشيدن با هم تفاوت دارند. پيامبر و پيروانش منتظر خير و خوبي در دنيا و آخرت هستند و ديگران در دنيا و آخرت منتظر شر مي باشند.
پايان تفسير سوره دخان<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:613.txt">آيه 11-1</a><a class="text" href="w:text:614.txt">آيه 13-12</a><a class="text" href="w:text:615.txt">آيه 15-14</a><a class="text" href="w:text:616.txt">آيه 17-16</a><a class="text" href="w:text:617.txt">آيه 19-18</a><a class="text" href="w:text:618.txt">آيه 20</a><a class="text" href="w:text:619.txt">آيه 21</a><a class="text" href="w:text:620.txt">آيه 22</a><a class="text" href="w:text:621.txt">آيه 26-23</a><a class="text" href="w:text:622.txt">آيه 37-27</a></body></html>مکي و 37 آيه است.
بسم الله الرحمن الرحيم
آيه ي 11-1:
حم حا ، ميم
تَنزِيلُ الْكِتَابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ نازل  شدن  اين  کتاب  از جانب ، خداي  پيروزمند و حکيم  است
إِنَّ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَآيَاتٍ لِّلْمُؤْمِنِينَ هر آينه  در آ