ن له تطوع أكملت الفريضة مـن تطوعه ثم يفعل بسائر الأعمال المفروضة مثل ذلك)). [أبوداود وابن ماجه].
اولين چيزي كه بندهء مسلمان در روز قيامت در مورد آن باز خواست مى شود نماز است، پس اگر آنرا بطور كامل ادا كرده كه خوب است، وگرنه خداوند به فرشتگان خود مى فرمايد: (در حاليكه او بهتر مى داند) نگاه كنيد آيا بندهء من نماز سنت و نافله اي هم دارد؟ پـس اگر علاوه بر فريضه، نماز نفل و سنتي داشت فريضه اي را كه در آن نقص وجود دارد با آن سنت و نافله كامل مى كنند، سپس به همين ترتيب به بقيهء اعمال وي حسابرسي مى شود.
پس نماز سرمايهء هر مسلمان بشمار مى رود، زيرا تمامي اعمال و كردار او وابسته به قبول شدن، يا رد شدن نماز اوست، همچنانكه تاجر اگر سرمايه نداشته باشد نمى تواند تجارت كند تا سودي ببرد، و اين دلالت بر بزرگي منزلت نماز در اسلام دارد.
پس كسيكه آرزوي ملاقات خداوند را دارد نبايد از اداي آن كسالت ورزد زيرا نماز تشخيص دهنده و بيان كننده حد فاصل بين اسلام و كفر است، و آن ستون اسلام بشمار مى رود كه بجز آن بر چيزي ديگر استوار نخواهد ماند.
پيامبر اسـلام (ص) ما را به پيروي از خود امر فرموده، و اين پيروي را بر ما واجب كرده است، چنانكه مى فرمايند: ((صلوا كما رأيتموني أصلي)). [بخاري].
طوري نماز بخوانيد كه مرا ديديد نماز مى خوانم.
و بشارت داده به كسيكه مانند او نماز بخواند، كه خداوند عهد و پيمان كرده اسنت گناهان او را ببخشد، چنانكه مى فرمايد: ((خمس صلوات افترضهن الله عز وجل، من أحسن وضوءهن، وصلاهنَّ لوقتهنَّ، وأتم ركوعهنَّ وسجـودهنَّ وخشوعهنَّ، كان له على  الله عهداً أن يغفر له، ومـن لم يفعل فليس له على  الله عهدٌ، إن شاء غفر له، وإن شاء عذّبه)). [أبوداود].
خداوند پنج نماز بر بندگانش فرض نموده است، كسيكه بطور كامل وضوء بگيرد و به وقت آن نمازها را ادا كند، و ركوع و سجود و خشوع و خضوع آنها را بطور كامل انجام دهد، خداوند تعهد كرده است كه گناهان او را ببخشايد، و كسيكه آنرا انجام ندهد خداوند تعهدي ندارد كه گناهان او را ببخشد، اگر خواست گناهان او را مى بخشد، وگرنه او را عذاب مى دهد.
لذا با در نظر داشت اين أهميت فـوق العاده، ما اين رسالهء مختصر كه در همين باب نوشته شده براي مسلمانان فارسي زبان ترجمه كرديم تا به أهميت آن پي ببرند و چگونگي اداي نماز را بياموزند و آنرا بطور كامل ادا كنند.
إسحاق بن عبدالله دبيري
رياض 29/1/1419هجري قمري
 مقدمه
الحمد لله وحـده والصـلاة والسـلام على  رسول الله محمد بن عبدالله (ص) وبعد:
چندين بار از من خواسته شد تا كتابي مختصر و جامع در بارهء ركن دوم اسـلام كه نماز است بنويسم، كتابي در برگيرندهء امور اساسي آن بوده و در عين حال قابليت ترجمه بزبانهاي ديگر نيز داشته باشد.
لذا پس از جمع كردن و بررسي كتابهائيكه در بارهء نماز نوشته شده، برايم واضح گرديد كه هر كتابي در يكي از قسمتهاي نماز سخن مى گويد.
بعضي از آنها در باره صفت و چگونگي اداي نماز نوشته شده، و أهميت و فضل نـماز را ترك كرده، و بعض ديگر مسائل اختلافي را كه براي نوآموزان ذكر آن لازم نيست شرح داده است.
پس لازم دانستم مسائل مهمي كه بر هر مسلمان واجب است آنرا انجام دهد، با إرائه دلايل شرعي از قرآن كريم و سنت رسول الله (ص) جمع آوري كنم و مسائلي كه در آن اختلاف وجود دارد، و نيز پژوهشهاي طولاني را ترك كنم، با مراعات به اختصار و شموليت موضوع، تا اينكه به فهم هر خواننده اي نزديك بوده و ممكن باشد به زبانهاي ديگر نيز ترجمه شود.
از خداوند مسئلت دارم كه نفع آنرا به همگي برساند و خداست شنوا و إجابت كننده دعاها.
والله الموفق
رياض 1/1/1414هـ
د. عبدالله بن أحمد الزيد
پيشگفتار
 
در صحيحين از رسول اكرم (ص) ثابت است كه فرمودند: ((بُني الإسـلام علي خمس شهادة أن لا إله إلاَّ الله وأنَّ محمداً رسول الله وإقام الصلاة وإيتاء الزكاة وصوم رمضان وحج البيت لمن استطاع إليه سبيلاً)). [متفق عليه].
اين حديث شريف شامل اركان پنجگانه اسلام است كه عبارتند از:
ركن أول: گواهي دادن كه خدائي بحق نيست مگر خداي يكتا، و محمد (ص) رسول و فرستاده خداست.
و معني شهات ((لا إله إلاَّ الله)): يعني معبود و خالق بحقي نيست مگر خداي يكتا و يگانه.
پس ((لا إله)) تمامي آنچه غير از خدا عبادت مى شود نفي مى كند.
و ((إلاَّ الله)) عبادت خداي يكتائي كه هيچ شريكي ندارد ثابت مى كند، چنانكه خداوند مى فرمايد: شَهِدَ اللّهُ أَنَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ وَالْمَلاَئِكَةُ وَأُوْلُواْ الْعِلْمِ قَآئِمَاً بِالْقِسْطِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ(18). [آل عمران].
[خداوند كه به داد(همه امور هستي) را تدبير مى كند و فرشتگان و عالمان، گواهي دهند كه معبود(حقي) جز او نيست. (آري) معبود(حقي) جز او(كه) پيروزمندِ فرزانه است، نيست].
پس مقتضاي شهادت ((لا إله إلاَّ الله)) اعتراف كردن به سه چيز است:
أول: اينكه توحيد ألوهيت فقط براي خداي يكتاست
و آن عبارت است از: يكتا دانستن خداوند به تمام عبادتها، و عدم اعتقاد چيزي از آن براي غير از او.
و اين توحيد ألوهيت چيزي است كه خداوند مخلوقات را بسبب آن آفـريده چنانكه مى فرمايد: وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالإنْسَ إِلاَّ لِيَعْبُدُونِ(56). [الذاريات].
[جن و إنس را جز براي آنكه مرا بندگي كنند نيافريده ام].
و همين ـ ألوهيت ـ است كه خداوند پيامبران را بسبب آن فرستاده، و كتابها را نازل فرموده است.
چنانكه مى فرمايد: وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولاً أَنِ اعْبُدُواْ اللّهَ وَاجْتَنِبُواْ الطَّاغُوتَ(36). [النحل].
[و به يقين در (ميان) هر امتي رسولي را برانگيختيم، (با اين دعوت) كه: خداوند را بندگي كنيد و از طاغوت بپرهيزيد].
و شرك ضد توحيد است
پس اگر معناي ((توحيد)): تمام عبادتها را فقط از آن خــدا دانستن است، ((شرك)): انجام چيزي از عبادتها براي غير خداست.
و كسيكه بدون اكراه چيزي از انواع عبادت اعم از نماز، يا روزه، يا نذر، يا قرباني، يا طلب مدد را براي غير خدا، چه صاحب قبري، و چه غير از آن انجام دهد به خـدا شرك آورده و براي او شريكي قائل شده است.
و شرك بزرگترين گناهان است، تمامي اعمال و كردار را محو و نابود مى كند، وكسيكه به شرك آلوده شود، مال و جان او مباح است.
دوم: توحيد ربوبيت: و عبارت است از: اعتقاد داشتن به اينكه خداوند خالق همه مخلوقات و روزي دهنده آنهاست، و اوست كه به آنها زندگي مى بخشد سپس آنها را مى ميراند.
و تدبير كننده اي كه براي او ملكيت آسمانها و زمين است.
و اقرار نمودن به اين نوع توحيد جزو فطري است كه خـداوند بنده را بر آن بطور فطري و غريزي آفريـده، و همه انسانها حتي مشركين كه پيامبر اسـلام (ص) در بين آنان مبعوث شده بود به اين نوع توحيد اقرار داشتند، و آنرا انكار نمى كردند، چنانكه خداوند مى فرمايد: قُلْ مَن يَرْزُقُكُم مِّنَ السَّمَاء وَالأَرْضِ أَمَّن يَمْلِكُ السَّمْعَ والأَبْصَارَ وَمَن يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخ