عام اولين روز وليمه، واجب است و طعام روز دوم، سنت است و طعام روز سوم بخاطر سمعه و ريا است و هر کس بدنبال شهرت باشد، خداوند او را روز قيامت، رسوا خواهد کرد»[3].

اين حديث، ضعيف است زيرا در سندش، فرد مجهولي، وجود دارد. امام بخاري رحمه‌الله نيز آن را ضعيف مي‌داند و در صحيح بخاري مي‌گويد: رسول خدا -صلى الله عليه وسلم- زمان عروسي را به يک يا دو روز، محدود نساخت[4].

پس مسلمان، اجازه دارد که يک، دو، و يا سه روز، براي عروسي، غذا بدهد. اما آنچه به سنت نزديک‌تر است، اينست که يک روز باشد و يک وليمه بدهد.

بهرحال، هدف اين است که دعوت، اجابت شود و در آنجا، منکري نيز وجود نداشته باشد.

دعوت کسي را اجابت کنيد که شما را جلوتر دعوت کرده است پس اگر دو نفر، شما را در يک روز، دعوت کردند، کسي که جلوتر دعوت کرده است، حق تقدم دارد و شما بايد از فرد دوم، معذرت‌خواهي کنيد و به او بگوييد: فلاني جلوتر از شما مرا دعوت کرده است.

اگر دو نفر هم‌زمان، شما را دعوت کردند، پذيرش دعوت کسي که از نظر خويشاوندي به شما نزديک‌تر است، اولويت دارد. و اگر يکي از خويشاوندان و همسايه‌ها هم‌زمان شما را دعوت کردند، فرد خويشاوند؛ اولويت بيشتري دارد.

و اگر در آن محل، منکري وجود دارد، نبايد در چنين مراسمي شرکت کرد همان‌گونه که بيان شد. مگر اينکه فرد، احساس کند که حضور من باعث جلوگيري از منکر مي‌شود يا منکر را محدود مي‌سازد که در اين صورت، مي‌تواند شرکت نمايد.
--------------------------------------------
[1]. بخاري (6/144) و مسلم (2/1054) شماره‌ي (1432).
[2]. مسلم (1430).
[3]. ابوداود (3745) و احمد (5/28) و حديث را آلباني در صحيح الجامع (3616) ضعيف دانسته است.
[4]. صحيح بخاري (6/143).<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:22.txt">دين نصيحت است</a><a class="text" href="w:text:23.txt">آداب نصيحت</a></body></html>دين نصيحت است

الف) نصحيت، واجب است
رسول خدا -صلى الله عليه وسلم- فرمودند:

«وإذا استنصحکَ فانصَحْ له»[1].

(اگر برادر مسلمانت از تو درخواست نصيحت کرد، او را نصحيت کن).

نصيحت کردن، يکي ديگر از آدابي است که پيامبر اکرم -صلى الله عليه وسلم- آن را به ما آموزش داده است و يکي از شعارهاي محبت، به شمار مي‌رود.

و واجب است که ما مسلمانان، يکديگر را نصيحت کنيم.

پس راهنمايي و نصيحت ديگران، نزد علما واجب است. رسول خدا -صلى الله عليه وسلم- مي‌فرمايد: «دين، نصيحت است». صحابه پرسيدند: براي چه کسي؟ فرمود: «براي خدا، کتاب خدا، رسول خدا و پيشوايان مسلمان و عموم آنها»[2].

همچنين آن حضرت -صلى الله عليه وسلم- فرمود: 

«انصرْ أخاکَ ظالماً أوْ مظلوماً».

(برادرت را چه ظالم باشد و چه مظلوم، ياري کن».

صحابه گفتند: اي رسول خدا! اگر مظلوم باشد، به او کمک مي‌کنيم. اما اگر ظالم بود، چگونه او را ياري کنيم؟ فرمود: «همين که او را از ظلم جلوگيري کنيد، کمک و همکاري با اوست»[3].

پس از آنجايي که عصمت، ويژه انبيا است و همه‌ي انسان‌هاي ديگر در معرض خطا و نسيان، قرار دارند. بر ما واجب است تا يکديگر را نصيحت کنيم. پس اگر مسلماني ديد که برادر مسلمانش در اجتهاد، کار و يا يکي از رفتارهايش، مرتکب اشتباه شده است، بايد نزد او برود و او را نصيحت کند و بداند که مردم، انسان ناصح را با دعا، محبت و برخورد خوب، استقبال مي‌کنند.

علي‌بن ابي‌طالب -رضي الله عنه- مي‌گويد: «مؤمنان ناصح‌اند و منافقان فريبکار».

پس هرگاه، شخصي را ديديد که در مجالس، از برادران دين‌اش انتقاد مي‌کند و آنها را بد و بيراه مي‌گويد و حيثيت و آبروي آنها را زير سؤال مي‌برد اما هنگامي که با آنها روبرو مي‌شود، آنان را نصيحت نمي‌کند، بدانيد که او به خدا، رسول خدا و مؤمنان، خيانت مي‌کند.

يکي از نشانه‌هاي مؤمن اين است که اگر درصدد اصلاح فردي برآيد، نزد او مي‌رود و او را به خلوت مي‌برد و با شفقت، مهرباني و نرمي به نصيحت او مي‌پردازد. و آن قدر به اين کارش ادامه مي‌دهد تا او را اصلاح کند. اما اگر کسي، هدفش بدنام کردن فرد مسلمان  است پس بايد بداند که خداوند او را به خاطر اين کار، محاسبه خواهد کرد و نيتش را خوب مي‌داند.

خداوند در قرآن کريم روش دعوت پيامبران را يادآوري نموده که دعوت آنها بر نصيحت استوار بود هاست. نوح -عليه السلام- مي‌گويد:

﴿أُبَلِّغُكُمْ رِسَالاتِ رَبِّي وَأَنْصَحُ لَكُمْ﴾             (اعراف: 62)

«پيام‌هاي پروردگارم را به شما مي‌رسانم و شما را نصيحت مي‌کنم».

و پيامبر خدا صالح -عليه السلام- به قومش مي‌گويد: 

﴿يَا قَوْمِ لَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ رِسَالَةَ رَبِّي وَنَصَحْتُ لَكُمْ﴾ (اعراف: 79)

«اي قوم! پيام پروردگارم را به شما رساندم و شما را نصحيت کردم».

مشاهده مي‌کنيم که پيامبران، اين بندگان برگزيده خداوند، راه نصيحت را در پيش گرفتند و ما هم بايد اينگونه باشيم و بدانيم که هر کس، به گروهي شباهت داشته باشد، جزء آن گروه به شمار مي‌رود.
----------------------------------------------
[1]. مسلم (2162).
[2]. صحيح مسلم (55).
[3]. بخاري (3/98) بر روايت انس. و مسلم (2584) بر روايت جابر.آداب نصيحت
نصيحت، آدابي دارد که عبارتند از: 1- اخلاص، 2- نرمي در گفتار، 3- مخفيانه نصيحت کردن.

انسان، زياد دچار اشتباه مي‌شود. ما هم معصوم نيستيم و مرتکب خطا مي‌شويم. اين نکته را تکرار مي‌کنم تا فرد ناصح بداند که خطا و نسيان، امري طبيعي است و در سرشت انسان، نهفته است. لذا نبايد در نصيحت کردن، تعصب به خرج داد. شاعر مي‌گويد:
من ذا الذي ما ساء قط
 ومن له الحسنى فقط

چه کسي هرگز دچار اشتباه نشده است و چه کسي وجود دارد که فقط نيکي کرده باشد.

شاعري ديگر مي‌گويد:
تريد مهذباً لا عيب فيه
 و هل عود يفوح بلا دخان

انسان وارسته‌اي مي‌خواهي که هيچ عيبي نداشته باشد. آيا عودي سراغ داري که بوي خوش از آن برخيزد ولي دود نداشته باشد.

يکي ديگر از شعرا مي‌گويد:
ولست بمستبقٍ أخا لا تلمه
 علي ثعثٍ أي الرجال المهذبُ

تو هيچ برادري را نمي‌گذاري مگر اينکه او را به خاطر چيز کوچکي سرزنش مي‌نمايي. آيا افرادي بي‌عيب و نقص، سراغ داري.

شاعري ديگر مي‌گويد:
من ذا الذي ترضي سجاياه کلها
 کفي المرء بنلآ أن تعد معيبه

چه کسي را مي‌شناسيد که همه‌ي رفتارهايش، پسنديده باشد. براي بزرگواري يک انسان، همين قدر کافي است که عيب‌هايش، محدود و قابل شمارش باشند.

بايد بدانيم که نصيحت کردن در خلوت، يکي از عادات رسول خدا -صلى الله عليه وسلم- بود. زيرا نصيحتي که در انظار عمومي انجام گيرد، باعث رسوايي مي‌شود. شاعر مي‌گويد:

تغمدني بنصحک في انفراد
 وجنبني  النصيحة في الجماعة
فإن النصح بين الناس نوع
 من التوبيخ ‌أرفض استماعه
فإن خالفتني و عصيت أمري
 فلا تجزع إذا لم تلق طاعة

در تنهايي هرچه مي‌خواهي، مرا نصحيت کن. و از نصيحت کردن من در حضور مردم، پرهيز کن. زيرا نصيحت کردن در انظار عموم، نوعي توبيخ به شمار مي‌رود که من دوست ندارم به آن گوش فرادهم و اگر با من مخالفت کردي و دستورم را اطاعت نکردي، پس اگر از تو فرمان‌برداري نشد، پريشان خاطر مشو.

